Barcha maqolalar
Kasbiy tashkilot pozitsiyasi nimani anglatadi
Amerika psixologiya assotsiatsiyasi zarar xavflarini ko‘rsatib, jismoniy jazoga muqobillarni tavsiya qiladi. Bu kasbiy pozitsiya, O‘zbekiston qonunchiligining tavsifi emas. Tadqiqotlardagi bog‘lanishni alohida bolaning kelajagini aniq bashorat qilish yoki uyda tashxis qo‘yishga aylantirish mumkin emas.
Bu maqolada bitta voqeaga qarab muayyan oilani baholamaymiz. Amaliy savol boshqacha: xavfli harakatni og‘riqsiz qanday to‘xtatish va katta o‘zini boshqara olmay qoladigan vaziyatni oldindan qanday kamaytirish mumkin? Buning uchun kim «to‘g‘riroq» ulg‘aygani haqida bahslashish shart emas.
Himoya bilan og‘riq yetkazishni ajrating
Bolani yo‘l qatnov qismidan darhol olib chiqish kerak. Keyin dars bo‘lsin deb urish boshqa harakatdir. Xavf o‘tgach, bolaning va o‘zingizning holatingizni tekshiring, keyin xavfsiz keyingi qadamni qisqa tushuntiring: katta yo‘lni tekshirguncha yonida kutish.
Qo‘rquv muhitni tashkil qilish o‘rnini bosadi, deb kutmang. Kichik bolaga baribir mos nazorat va tushunarli sharoit kerak. Katta o‘z javobidan qo‘rqsa, doim mukammal xotirjam bo‘lishga va’da berishdan ko‘ra, oldindan yordamchi va xavfsiz yo‘lni rejalashtirish foydaliroq amaliy choradir.
Qisqa xavfsiz muqobil tayyorlang
Bitta takroriy qiyinchilikni tanlang, masalan, og‘ir o‘yinchoq otish. Nima deyishingiz, buyumni qayerga olib qo‘yishingiz va o‘rniga nima qilish mumkinligini oldindan hal qiling. Tarang paytda uzun izoh to‘qishdan ko‘ra, tayyor tushunarli rejadan foydalanish osonroq bo‘lishi mumkin.
Muqobilning maqsadi aniq zararni to‘xtatishdir. Unda qo‘rqitish, kamsitish yoki asosiy ehtiyojlardan mahrum qilish bo‘lmasin. Tinchlangandan keyin ruxsat etilgan harakatni ko‘rsatish mumkin. Bu kundalik tashkil qilish taklifi, bitta suhbatdan keyin muammo yo‘qolishi kafolati emasligini yodda tuting.
Boshqa kattalar bilan kelishing
Bolaga bir necha katta qarasa, umumiy tamoyilni uning ishtirokisiz muhokama qiling: o‘rgatish uchun og‘riq ishlatmaymiz. «Asabiylashmaymiz» va’dasi bilan cheklanmay, aniq vaziyatdagi amallarni ayting. Charchagan kattani kim almashtirishi va yordamni qanday so‘rash mumkinligi muhim.
Avlod farqi suhbat albatta janjal bo‘lishini anglatmaydi. Qarindoshning g‘amxo‘rligini tan olib, chegarani ham aytish mumkin. U xavfsiz shartlarga amal qilishga tayyor bo‘lmasa, uchrashuv va nazorat masalasini kattalar hal qilsin. Bolaga oilaviy qoidani yolg‘iz himoya qilishni topshirmang.
Urish allaqachon sodir bo‘lgan bo‘lsa
Avval voqeani to‘xtatib, tibbiy yordam kerakmi, baholang. Bolani izlarni yashirishga, kattani yupatishga yoki urishga o‘zi loyiq bo‘lganini tan olishga majburlamang. Bolaning xulqi qiyin bo‘lsa ham, kattaning harakati uchun javobgarlik kattada qoladi.
Keyin aniq o‘zgarishlar kerak: xavfsiz o‘rinbosar, xavfli vaziyatni tugatish, kasbiy yordamga murojaat qilish. Uzr tan olish sifatida muhim, ammo bu qadamlarning o‘rnini bosmaydi. Bola o‘sha odam bilan qolishi xavfsiz bo‘lmasa, yana takrorlamaslik haqidagi bitta va’da yetarli emas.
Keyingi portlashdan oldin yordam izlang
Xavf qachon oshishini yozing: uyqusizlik, yolg‘iz qarash, shoshilish, yordam yo‘qligi. Ro‘yxatni urishni oqlash uchun ishlatmang. U bitta haqiqiy o‘zgarishni tanlashga xizmat qiladi: ortiqcha safarni bekor qilish, katta o‘rinbosar so‘rash yoki holatingizni mutaxassis bilan muhokama qilish.
Darhol zarar yetkazib qo‘yishdan qo‘rqsangiz, bolaga xavfsiz nazoratni ta’minlab, mavjud mahalliy yordamga shoshilinch murojaat qiling. Xavf bilan yolg‘iz qolmang. Internet maqolasi vazifani aniq aytishga yordam berishi mumkin, ammo bolani himoya qilish va individual baholashni almashtira olmaydi.