Barcha maqolalar
Yaqinlashib e’tiborini jalb qiling
Oshxonadan chaqirish o‘yin va televizor ovozi orasida yo‘qolishi mumkin. Qulay masofaga yaqinlashing, bolaning ismini ayting va murojaatni eshitganiga ishonch hosil qiling. To‘g‘ri ko‘zga qarashni talab qilmang: ayrim odamlar uchun bu nutqni tushunishni qiyinlashtiradi.
Bola quloqchin taqqan yoki suhbatga band bo‘lsa, avval qisqa pauza haqida kelishing. Muhim ko‘rsatmani boshqa kattalarning savollari bilan bir paytda aytmagan ma’qul. Maqsad ovozingizni har qanday shovqindan ajratish qobiliyatini sinash emas, eshitish uchun sharoit yaratishdir.
Bitta ko‘rinadigan harakatni ayting
«Tayyorlan» kiyim, sumka, oyoq kiyimi va aytilmagan yana bir necha qadamni anglatishi mumkin. Eng yaqinini tanlang: daftarni ryukzakka solish. U bajarilgach, keyingisiga o‘ting. Dastlabki iltimos bola allaqachon bajara oladigan harakatga mos bo‘lsin.
Yangi harakat uchun namuna yoki kerakli buyumni ko‘rsating. Masalan, xonaning narigi chetidan uzun tushuntirish o‘rniga, daftar solinadigan cho‘ntakni ko‘rsating. Ko‘rsatma ish bermasa, avval uning tushunarliligini tekshiring; bola ataylab qarshilik qilyapti degan xulosaga darhol kelmang.
Iltimos bilan haqiqiy tanlovni ajrating
Uydan chiqish zarur bo‘lsa, «Kiyinishni xohlaysanmi?» degan savol mavjud bo‘lmagan rad imkonini va’da qiladi. Kiyinish vaqti kelganini ayting va vazifa ichida tanlov bering: koftadan boshlashmi yoki paypoqdanmi? Ikkala variant ham sizga maqbul bo‘lsin.
Bajarish bilan tahdid orasidan tanlashni taklif qilmang. Savol haqiqatan ixtiyoriy bo‘lsa, «yo‘q» javobini qabul qilishga tayyor turing. Shunda bola qayerda o‘zi qaror qilishini, qayerda esa umumiy tartib yoki xavfsizlik uchun katta javob berishini tushunishi osonroq bo‘ladi.
Harakatga vaqt qoldiring
Tushunarli iltimosdan keyin biroz kuting. Darhol takrorlash, yangi shartlar qo‘shish va ishni bolaning o‘rniga boshlash qaysi yordam kerakligini aniqlashni qiyinlashtiradi. Faqat «ha» deganiga emas, birinchi qadamni boshlaganiga qarang; javob hali bajarishning o‘zi emas.
Ish boshlanmasa, nima kerakligini tushuntirib yoki ko‘rsatib berishini taklif qiling. Rad etish bilan tushunmaslik tashqaridan o‘xshashi mumkin. Kerak bo‘lsa, tilni soddalashtiring, buyumlar sonini kamaytiring yoki boshlashga yordam bering. Uddalasa bo‘ladigan qismini baribir bolaning o‘ziga qoldiring.
Ortiqcha to‘siqlarni olib tashlang
Ilgak juda baland bo‘lsa, kurtkani osish iltimosi bajarilmaydi. Tanbeh berishdan oldin sharoitni ko‘ring: yorug‘lik, buyumlarga yetish, kiyim qulayligi, shovqin. Muhitdagi oddiy o‘zgarish ba’zan yangi mukofot va jazo tizimidan foydaliroq amaliy qadam bo‘lishi mumkin.
Ikki tilli oilada yangi kundalik harakat uchun avval bolaga eng tushunarli so‘zlardan foydalanish mumkin. Bu boshqa tilni o‘rganishni bekor qilmaydi. Til darsi bilan shoshilinch ko‘rsatmaning vazifasi boshqa; qiyin paytda ikkalasini birlashtirish shart emas. Keyin yangi so‘zga tinchroq vaqtda qaytish mumkin.
Natijani imtihonsiz tekshiring
Kechqurun bajarilgan bitta ko‘rsatmani tanlab, nima yordam berganini belgilang: yaqin masofa, bitta qadam yoki qulay tokcha. Ertaga shu tayanchni saqlang. Bolaning har bir harakatini to‘g‘ri va noto‘g‘ri javoblarni sanashga aylantirmang; oddiy kundalik hayotga ham joy qolsin.
Oddiy iltimoslar turli vaziyatlarda doim tushunilmay qolsa, kuzatuvlarni mos mutaxassis bilan muhokama qiling. Sabab nutq, eshitish, diqqat yoki boshqa holatlarga bog‘liq bo‘lishi mumkin. Bitta qiyin ertalabga qarab tashxis ham, tarbiya sifatini ham aniqlab bo‘lmaydi.