Barcha maqolalar
Ko‘rinadigan o‘zgarishni tushuntiring
Kasallikni tushunarli so‘z bilan ayting, shifokorlar hozir nima qilayotganini izohlang. Tibbiy kartani qayta o‘qish kerak emas. Avvalo bola ko‘radigan narsani ayting: yaqin inson tezroq charchaydi, vaqtincha yo‘q yoki odatdagidek o‘ynay olmaydi. Shunchaki «hammasi joyida» deyish uning kuzatuvini inkor qilishi mumkin.
Bilimini tekshirmasdan nimani tushunganini so‘rang. U kasallikni yaqindagi janjal yoki o‘z ishi bilan bog‘lagan bo‘lishi mumkin. Aniq savolga javob bering. Jimligini hammasi tushunarli va endi gaplashishga hojat yo‘q degan dalil hisoblamang, keyingi savol keyinroq paydo bo‘lishi ham mumkin.
Noma’lum natijani va’da qilmang
Child Mind Institute qarindoshning jiddiy kasalligida yolg‘on tasalli bermaslikni tavsiya qiladi. Davolash yordam berishidan umid qilayotganingizni, lekin hamma narsani bilmasligingizni aytish mumkin. Halol noaniqlik barcha yomon ehtimolni qo‘rqitib sanashdan farq qiladi. Bolaga kerakli javobni o‘z savoliga qarab, qisqa tushuntiring.
Kelajakni so‘rasa, ma’lum va noma’lum narsani ajrating. Qachon shifokordan ma’lumotni aniqlab, savolga qaytishingizni ayting. Rostini eshitish evaziga xotirjam bo‘lishni kafolatlashini talab qilmang. Bola xavotirlansa ham ma’lumot olishga haqli, hislarini mukammal nazorat qilishi suhbat uchun shart bo‘lib qolmasin.
Yaqin kunni tushunarli qiling
Maktabdan kim oladi, ovqat kim qiladi, kechqurun kim qoladi? Haqiqatan kelishilgan parvarishni tushuntiring. Tanish katta shifoxona bilan band bo‘lsa, boshqa mavjud inson va aloqa usulini ayting. Umumiy «bir amallaymiz» gapi bolaning amaliy savoliga javob bo‘lib bermaydi, unga aniq keyingi qadam kerak.
Masalan, murakkab oylik jadval o‘rniga bitta ertangi kunni chizing. Reja o‘zgarsa, tushunarli tilda ogohlantiring. Bola kattalar yozishmasini kuzatib, qayerda tunashi va kimdan yordam so‘rashini o‘zi aniqlashi shart emas. Kattalarning tashkiloti bolaga qo‘shimcha vazifa bo‘lib tushmasin, ma’lumotni o‘zlari yetkazishsin.
Aloqani majburiyatsiz taklif qiling
Otkritka chizish, ovozli xabar eshitish yoki yaqin bilan qisqa gaplashishni istashini so‘rang. Kasalning holati va tibbiy cheklovni hisobga oling. Ishtirok kattani har qanday narxda quvontirish, davolash yoki qo‘llab turish talabiga aylanmasin. Bola kasallik oqibati uchun javobgar bo‘lib qolmasligi kerak, yordam ixtiyoriy bo‘lsin.
Uchrashuvda tashqi ko‘rinish yoki asboblar haqiqatan ko‘rinadigan bo‘lsa, avval tushuntiring. Tegish, suratga tushish yoki kuchi yetganidan uzoq qolishga majburlamang. Insonni sevib, bir paytda qo‘rqish, dovdirash yoki tanaffus istash mumkin. Bu hislar mehr yetishmasligini isbotlamaydi, ularga joy qoldirish mumkin.
Bolaning alohida hayotini saqlang
Xavfsiz va imkoni bor paytda o‘yin, odatiy qiziqish va uchrashuvga ruxsat bering. Quvonchi kasalga xiyonat emas. G‘amxo‘rligini doimiy jiddiylik bilan o‘lchamang. Bolani katta xavotiri va tibbiy tafsilotlarning asosiy tinglovchisiga aylantirmang, bu yukni boshqa kattalar bilan bo‘lishish kerak.
Ma’lumot tarqalishi chegarasini bola bilan gaplashib, maktabga yordam uchun zarurini aytish mumkin. Yordam ba’zan sokin chetga chiqish yoki topshiriqni qayta so‘rash imkonidir. Kattalar real qiyinchilikni payqashi uchun butun oilaning kasallik tarixini ommaga aytish talab qilinmaydi. Shaxsiy ma’lumotni kerak bo‘lganicha cheklang.
Butun oila uchun yordam qidiring
Bola uzoq vaqt uxlay, yeya, o‘qiy olmasa yoki odatiy aloqada qiynalsa, malakali mutaxassis bilan tayanchni muhokama qiling. Holat sezilarli yomonlashsa, avval uyda mukammal so‘z topishni kutib murojaatni kechiktirmang. Kuzatuvlaringizni aniq aytish foydali, tashxisni mustaqil qo‘yish kerak emas.
Kattaga ham boshqa kattalar tayanchi zarur. Ovqat, yo‘l yoki uy ishi bo‘yicha aniq yordam so‘rang. Bu maqola kasallikni davolashni tushuntirmaydi va natijani oldindan aytmaydi. U bola atrofida halol suhbat va mavjud g‘amxo‘rlikni tashkil qilishga ko‘maklashadi, barcha og‘irlikni yolg‘iz ko‘tarishni talab qilmaydi.