Barcha maqolalar
O‘zgarishni oldindan ayting
Kim yonida bo‘lishi, qayerda va nima qilishini tushuntiring. Tayyorlanish imkoni bo‘lsa, yangi odamni eshik oldidagi kutilmagan sovg‘a sifatida taqdim etmang. Faqat haqiqatan ma’lum narsalarni ayting. Tanish katta bilan qachon yana ko‘rishishini alohida tushuntiring, noaniq vaqtni aniq va’da qilib qo‘ymang.
Masalan, yangi insonning roziligi bilan suratini ko‘rsatib, oddiy ketma-ketlikni ayting: birga tamaddi qilasiz, kitob ko‘rasiz, keyin men kelaman. Darhol mehr qo‘yishi yoki ko‘z yoshsiz quvnoq kunni va’da qilmang. Tanishuv asta-sekin kechishi mumkin, bolaning hislari oilaning kutishlariga mos kelishi shart emas.
Imkon bo‘lsa, birga uchrashing
UNICEF yangi parvarishlovchi bilan asta-sekin tanishtirishni taklif qiladi. Avval tanish katta yonida qoladi, yangi inson esa odatiy mashg‘ulotga qo‘shiladi. Mehmon xafa bo‘lmasin deb boladan darhol qo‘liga borish, yolg‘iz qolish yoki do‘stona munosabatni ko‘rsatishni talab qilmang. Uning kuzatishga ham haqqi bor.
Bola xohlasa qo‘shiladigan oddiy o‘yinni taklif qiling. Yangi katta ham uning tezligi va muloqot usulini bilib oladi. Birgalikdagi uchrashuv imkonsiz bo‘lsa, qisqaroq boshlash va tushunarli aloqa yo‘lini avvaldan gaplashing. Buni hammaga mos yagona usul deb ko‘rsatmay, oilangiz sharoitiga qarab tanlang.
Ma’lumotni kattalar o‘zaro topshirsin
Kerakli ma’lumotlarni tayyorlang: aloqa, kun tartibi, ovqatlanish xususiyatlari va xavfsizlik qoidalari. Tibbiy ko‘rsatmalar haqiqiy tayinlovdan olinadi, tushunarsiz joyi mutaxassis bilan aniqlanadi. Bola yangi kishiga o‘z parvarishining butun tashkilotini yoddan aytib berishi va kattalarning vazifalarini tushuntirishi kerak emas.
Kim olib ketishi mumkinligi va kechikishda nima qilishni aniqlang. Keraksiz shaxsiy hikoyalar yoki «juda qiyin bola» yorlig‘ini bermang. Kuzatilgan vaziyat va allaqachon yordam berayotgan usulni aytish yaxshiroq. Masalan, o‘yinni tugatish oldidan xotirjam ogohlantirish yordam berishini tasvirlash mumkin bo‘ladi.
Xayrlashuvni tushunarli qiling
Ketayotganingizni va kim qolishini ayting. Yashirin ketish keyingi ajralishni yanada tushunarsiz qilishi mumkin. Oilangizga mos qisqa, bajariladigan xayrlashuvni tanlang. Ota-ona qaytishi uchun bola avval yig‘ini to‘xtatishi kerak degan shart qo‘ymang. Qaytish va’dasi uning kayfiyatiga bog‘liq bo‘lmasin.
Bola xafa bo‘lsa, yangi katta tahdid emas, yordam taklif qiladi. Tinchlantiradigan buyum yosh va parvarish sharoitida xavfsiz bo‘lsagina ishlatiladi. Chaqaloqning uyqu joyiga o‘yinchoq qo‘yilmaydi. Har qanday marosim xavfsizlikka bo‘ysunadi, buning teskarisi emas; qulay odat xavfli qoidadan ustun bo‘la olmaydi.
Parvarish sifatini tekshiring
Uchrashuvdan so‘ng aniq narsalarni so‘rang: nima qilishdi, qayer qulay bo‘ldi, qachon yordam kerak bo‘ldi? Javobni oldindan aytib bermang yoki yangi kattani xafa qilmaslikka undamang. Uning o‘zi bilan ham alohida kuzatuvlarini gaplashing, keyin bolaning holati bilan solishtirib ko‘ring.
Har qanday noxush belgini oddiy moslashish deb chetga surmang. Qo‘pol muomala yoki qo‘rquv haqidagi xabar kattalarning diqqatli javobi va xavfsizlikni ta’minlashini talab qiladi. Tanishlarning yaxshi tavsiyasi haqiqiy parvarish sharoitini va bolaning chegaralariga hurmatni tekshirish zaruratini bekor qilmaydi. Bola gapiga joy qoldiring.
O‘tishni birga moslashtiring
Qiyin bo‘lsa, davomiylik, mashg‘ulot, kun vaqti va yordam usulini qayta ko‘ring. Hammasini birdan almashtirish shart emas. Ba’zan ma’lumotni aniqroq topshirish yoki bir paytdagi yangi talablarni kamaytirish yordam beradi. Insonni tanlash javobgarligini yolg‘iz bolaga yuklamang, qaror va tashkilot kattalarda qoladi.
Kuchli stress davom etsa yoki qiyinchilik odatiy hayotga jiddiy xalal bersa, malakali mutaxassis bilan vaziyatni muhokama qiling. Maqola muayyan xodimning ishonchliligini baholamaydi. U kattalar tashkilot uchun javob beradigan, bola esa o‘z fikrini ayta oladigan o‘tish rejasini tuzishni taklif qiladi.