Barcha maqolalar
His va harakatni ajrating
Bola multfilm tugaganidan jahllanishi mumkin, lekin ekranni o‘chirish qoidasi qoladi. Jahllanishga haqqi bor-yo‘qligini tortishish o‘rniga ikkala holatni ayting: «Davom ettirging kelyapti. Bugungi tomosha tugadi». Taqiq aslida yoqimli ekaniga uni ishontirish kerak emas.
UNICEF ijobiy intizomni munosabatlar va tushunarli kutishlar orqali izohlaydi. Bu katta har qanday iltimosga rozi bo‘lishi kerakligini anglatmaydi. Quyida muhabbatdan mahrum qilish tahdidi, masxara va minnatdorlik sinovisiz chegarani tushuntirish uchun o‘zimiz tuzgan kundalik variantlar berilgan.
Qoidani tushunarli qiling
«O‘zingni yaxshi tut» degan gap qaysi harakatni kutayotganingizni bildirmaydi. «Zinada sekin yuramiz» yoki «Bo‘yoqlar stolda qoladi» deb aniq ayting. Kichik bolaga eng yaqin bitta ish yetishi mumkin; uzun talablar ro‘yxati orasida asosiy iltimos yo‘qolib ketadi.
Bola shu sharoitda so‘ralgan ishni qila oladimi, deb o‘ylang. Stol baland bo‘lsa, piyolani ehtiyot yuvish uchun yordam yoki boshqa joy kerak. Vazifani osonlashtirish chegaradan voz kechish emas, uni bajarish imkonini yaratishdir. Natijani talab qilishdan oldin sharoitni ham tekshiring.
Tanlov bor joyda uni qoldiring
Ketish kerak bo‘lsa, ketishning o‘zi allaqachon qaror qilingan. Ammo bola yengil ryukzagini o‘zi ko‘tarishi yoki kattaga berishini tanlashi mumkin. Rozilikdan boshqa javob sizni jahllantiradigan bo‘lsa, «Uyga ketamizmi?» deb so‘ramagan ma’qul; zarur qarorni to‘g‘ridan-to‘g‘ri ayting.
Tanlovni tuzoqsiz tushuntiring: ikkala variant ham xavfsiz va siz uchun maqbul bo‘lsin. Bola hech birini tanlamasa, katta zarur qarorni xotirjam qabul qilishi mumkin. Tanlash vaziyatda ishtirok etish taklifidir, tezda tinchlanish yoki ota-onani xursand qilish majburiyati emas.
Yaqinlikni savdoga qo‘ymang
«Quloq solmasang, seni yaxshi ko‘rmayman» degan tahdid bahsni harakatdan munosabatga ko‘chiradi. Qoidani saqlab, tahdidni olib tashlang. O‘yinchoq otishni to‘xtatish va xafalik bilan kurashishda yordam berish birga bo‘lishi mumkin. Ko‘mak faqat itoat qilganlarga beriladigan mukofotga aylanmasin.
Quchoqlash ham majburiy emas. Yonida qolish yoki keyin gaplashishni taklif qiling. O‘zingiz jahldor bo‘lsangiz, tanaffusni qisqa tushuntirib, xavfsiz nazoratni ta’minlang. So‘z bilan hujum qilmay gapira olganingizda suhbatga qayting; bolaning hoziroq sizni ovutishini kutmang.
Kattalar o‘zaro kelishsin
Bir katta ho‘l polda yugurishni taqiqlab, boshqasi ruxsat bersa, bola undan nima kutilayotganini tushunmaydi. Aybdor izlamasdan aynan qaysi xavf borligini gaplashing. Kayfiyatga qarab almashadigan o‘nta taqiqdan ko‘ra hamma qo‘llaydigan bitta aniq qoida tushunarliroq.
Bir necha avlodli oilada bir xil ma’noni turli so‘zlar bilan aytish mumkin. Buvidan aynan sizning ohangingizda gapirishni talab qilish shart emas. Xavfsizlik, kamsitmaslik va qoida buzilganda kattalar qanday yo‘l tutishi haqida oldindan kelishib olish muhim; bahsni bola oldida davom ettirmang.
Qoidaning foydasini tekshiring
Bir necha kundan keyin bitta qiyin vaziyatga qayting: qoida tushunarlimi, bajarish mumkinmi, qanday yordam yetishmayapti? Kattaroq boladan nimasi qiyinligini so‘rang. Ba’zan jazoni kuchaytirish o‘rniga vaqtni, joyni yoki kattalarning kutishini o‘zgartirish kerak bo‘ladi.
Yig‘ini to‘xtatish uchungina xavfsizlik qoidasi bekor qilinmaydi, lekin kundalik kelishuvlar o‘zgarishi mumkin. Kamsitmaslik talabi kattalarga ham tegishli. Chegaralar muntazam tahdid, qo‘rquv yoki zarar bilan birga kechsa, oilaga faqat yangi jumla emas, yordam va xavfsizlik rejasi kerak.