Barcha maqolalar

· 3 daqiqa mutolaa

Ortiqcha talablar qo‘ymasdan mas’uliyat o‘rgatish

Mas’uliyat «katta bo‘l» degan talabdan emas, o‘rganish mumkin bo‘lgan tushunarli ishdan boshlanadi. Bolaning kuchiga mos vazifa tanlab, natija qanday ko‘rinishi va qayerda yordam kerakligini kelishamiz.

«Ortiqcha talablar qo‘ymasdan mas’uliyat o‘rgatish» mavzusiga oid tasvir

Tasviriy surat: Land O'Lakes, Inc. · Unsplash

Bitta ishdan boshlang

Butun xonani yig‘ishtirish o‘rniga, aniq qismini tanlang: o‘yindan keyin yirik qismlarni qutiga solish. Bola qutini ko‘tara oladimi, ocha oladimi va kerakli tokchaga yeta oladimi, tekshiring. Noqulay saqlash tizimini yordam berishni xohlamaslik deb tushunish oson.

Birinchi tajribaga oxiri ko‘rinadigan ish mos keladi. Barchaning ortidan tinimsiz tartib saqlashni bolaga yuklamang. Ishtirok faqat oilaning kichik a’zosiga beriladigan jazodek tuyulmasligi uchun kattalar ham o‘z vazifalarini aniq aytib, amalda bajarishlari kerak.

Natijani oldindan ko‘rsating

«Yaxshilab yig‘ishtir» degan gap turlicha tushuniladi. Har bir guruh buyum qayerga qo‘yilishini ko‘rsating yoki tayyor tokchaning oddiy rasmini chizing. Tartib bola kayfiyatingizni doim taxmin qilmay, o‘zini tekshira oladigan darajada tushunarli bo‘lsin.

Vazifani bir marta birga bajarib, keyingi qadamni tushuntirishini taklif qiling. Bu itoat imtihoni emas, ko‘rsatmaning tushunarliligini tekshirishdir. Davom ettira olmasa, darhol hammasini indamay qayta qilish o‘rniga, vazifani kichraytiring yoki yana ko‘rsatib, sinashiga imkon qoldiring.

Xavfsizlikni mustaqillikdan ajrating

Ovqat tayyorlashda qatnashish qaynoq suv va pichoqdan erkin foydalanish degani emas. Mos nazorat ostida xavfsiz qismini tanlang: sinmaydigan buyumlarni joylash yoki toza salfetkalarni ajratish. Imkoniyat faqat yoshga emas, haqiqiy ko‘nikma va vaziyatga ham bog‘liq.

Kichik bolani boshqa chaqaloq uchun bosh mas’ul qilib qoldirish mumkin emas. Taglik olib kelishga yordam berish boshqa, katta nazoratini almashtirish boshqa. Oilaga uzoq vaqtga o‘rinbosar kerak bo‘lsa, bu katta yordamini tashkil qilish vazifasidir, katta farzandning yetukligini isbotlash emas.

Eslatma haqida kelishing

Yangi ishni unutish oson. Ketma-ket baqiriq o‘rniga bir tayanch tanlang: o‘yin joyi yonidagi rasm, yozuv yoki kechki ovqatdan keyingi bitta xotirjam signal. Tanlangan vaqt chindan qulaymi, kuchli charchoq paytiga to‘g‘ri kelmayaptimi, tekshiring.

Bola ishni o‘tkazib yuborsa, avval kelishuvga qaytib, to‘siqni aniqlang. Qimmat rejalagich sotib olish shart emas. Ba’zan qutini yaqinroq qo‘yish yoki buyumlarni kamaytirish yetadi. Eslatma bolani mas’uliyatsiz deb isbotlash emas, vazifani bajarishga yordam berish uchun kerak.

Haqiqiy hissani ko‘ring

Harakat tufayli nima o‘zgarganini ayting: salfetkalar dasturxonda, endi ovqat qo‘yish mumkin. Bu bolani bir umr bosh yordamchi deb e’lon qilishdan aniqroq. Natijani aka-uka bilan solishtirmang, mehr ko‘rish huquqini bajarilgan ishga bog‘lamang.

Ayrim ishlar uchun haq berish oilaviy qaror, o‘rgatishning majburiy sharti emas. Pul ishlatilsa, qoidalar oldindan tushunarli bo‘lsin. Ovqat, uyqu, xavfsizlik va kattaga murojaat qilish imkoniyati avval ishlab topish kerak bo‘lgan mukofotga aylanmasligi lozim; bular kundalik asosiy ehtiyojlardir.

Yukni qayta ko‘rib chiqing

Bir necha kundan keyin nimalar tushunarli bo‘lganini va qayerda yordam kerakligini so‘rang. Ish osonlashsa, bitta qadam qo‘shish mumkin. Maktab, sog‘liq yoki oila tartibi o‘zgarsa, oldingi kelishuvni soddalashtirish mumkin. Bu tarbiyadan voz kechish emas, yukni moslashtirishdir.

Uyqu, o‘yin va muloqot uchun vaqt qolayotganini ham ko‘ring. Mas’uliyat bola indamay ko‘targan ishlar soni bilan o‘lchanmaydi. Kundalik ko‘nikmalardagi qiyinchiliklar davomli bo‘lsa, uy yig‘ishtirishga qarab tashxis qo‘ymasdan, kuzatuvlarni mos mutaxassis bilan muhokama qiling.

Manbalar va material asosi

Kasbiy tavsiyalarga tayangan Oilalarning mustaqil materiali. Kundalik misollarni tahririyat taklif qilgan. Bu bitta boshqa maqolaning tarjimasi yoki qayta nashri emas. Mutaxassis taqrizi va o‘zbekcha matnning ona tili mutaxassisi tomonidan yakuniy tahriri hali o‘tkazilmagan.

Raising Children Network — Household chores for kids