Barcha maqolalar
Aynan nima yangiligini biling
Bino, o‘qituvchi, ta’lim tili va davra almashishi turli vazifa. Umumiy «xavotirlanma» o‘rniga nima eng tushunarsizligini so‘rang. Biriga yo‘l, boshqasiga notanishlar oldida shartni qaytarishni so‘rash qiyinroq bo‘lishi mumkin.
Child Mind Institute boshqa maktab bosqichiga o‘tish materialida tashkilot va yangi munosabatni gaplashadi. Amerika maktab tuzilishini O‘zbekistonga avtomatik ko‘chirmaymiz. Haqiqiy o‘zgarishga tayyorlash umumiy tamoyilini olamiz, aniq qoidani esa tanlangan muassasadan bilamiz. Bolaning savoli ham tayyor ro‘yxatdan muhim bo‘lishi mumkin.
Birinchi kun xaritasini tuzing
Imkon bo‘lsa, yo‘l va kirishni oldindan ko‘rib, vaqt, buyum va kun yakuni tartibini biling. Mustaqil yo‘l uchun mavjud xavfsiz usul va reja o‘zgarishini gaplashing. Va’da qilingan uchrashuvni birdan bekor qilib yoki katta kutilmaganda kelmay, tayyorlikni sinamang.
Birinchi yo‘nalish va bog‘lanish usuli yozilgan qisqa eslatma tuzish mumkin. Hayajonda ishlatish qiyin uzun ma’lumotnomaga aylantirmang. Nima qog‘oz yoki qurilmada qolishini va kunni boshlashga haqiqatan nima yordam berishini bolaning o‘zidan so‘rang.
Mavjud kattani belgilang
Buyum yo‘qolsa, vazifa tushunarsiz bo‘lsa, holati yomonlashsa yoki nizo chiqsa, kimga borishni maktab bilan aniqlang. «Birovdan so‘ra» deyish yetmaydi. Haqiqatan mavjud odam va kun davomida uni topishning tushunarli yo‘li kerak.
Yangi tilda yoki hayajonda gapirish qiyin bo‘lsa, qisqa jumla yoki yozuvni oldindan tayyorlash mumkin. Bu zaiflik emas, vaqtincha tayanch. Birinchi katta band bo‘lsa nima qilishni biling; zaxira yo‘l muammo bilan yolg‘iz qolmaslikka yordam beradi. Amalda ishlashini tekshiring.
O‘quv talabini tushunarli qiling
O‘qituvchidan vazifa, material va fikr bildirish tartibini so‘rang. Yangi talab darhol tushunilmasligi mumkin. Bola nimanidir bilmasa, birinchi chiqmagan ishdan sinfga mos emas demay, qiyin joy va yordamni aniqlash ma’qul.
Kichik tashkiliy yo‘lni kelishing: jadval joyi, papka yoki bitta ro‘yxatni tekshirish. Uyda birdan o‘nta yangi qoida kiritmang. Band kundan keyin har harakatni doim nazorat qilishning yana bir smenasi emas, dam va odatdagi oilaviy aloqa kerak. Uy ham tinch joy bo‘lib qolsin.
Yangi munosabatga joy bering
Birinchi hafta oxirida eng yaqin do‘st talab qilmang. Kim bilan qulay bo‘lgani va qayerda suhbat boshlash osonligini gaplashish mumkin. Umumiy qiziqish orqali uchrashuv katta bayramdan yengilroq bo‘lishi mumkin, lekin bola shakl va sur’atni tanlay olsin.
Takroriy kamsitish, tahdid yoki xavfsiz bo‘lmagan muomala aytilsa, himoyaga mas’ul katta sifatida harakat qiling. Hammasini majburiy ko‘nikish davri demang. Oddiy hayajon va zarar birga bo‘lishi mumkin; munosabatni qo‘llash tekshirish va aniq xavfsizlik chorasi o‘rnini bosmaydi.
Moslashuvni muddat qo‘ymay kuzating
Birozdan keyin nima tushunarliroq va nima hali xalaqitligini so‘rang. Sinfdoshlar bilan ommaviy taqqoslash talab qilmay, pedagog kuzatuvini biling. Reja o‘zgarishi mumkin: ba’zan qo‘shimcha til, o‘quv yoki hissiy ko‘mak, qoidaning tushunarliroq izohi kerak.
Bola xafa bo‘lmasligi shart bo‘lgan yagona muddat yo‘q. Holat doim yomonlashsa, maktabdan qochsa yoki odatdagi hayot ancha buzilsa, mutaxassis bilan yordamni gaplashing. Maqola aniq maktabni baholamaydi; savollarni tayyorlash va birga yechim izlashga xizmat qiladi. Suhbat davom etishi mumkin.