Barcha maqolalar
Xavfli harakatni to‘xtating
Bolalar itarishsa yoki og‘ir buyum otsa, avval xavfni bartaraf etib, uzoqlashishga yordam bering. Adolat haqidagi suhbat kutishi mumkin. Ishtirokchilarga tinglash va harakatni boshqarish qiyin paytda baland tortishuvni darhol uzun muhokama qilish shart emas.
Chegarani qisqa ayting: «Urishga yo‘l qo‘ymayman». Keyin tanaffus va mavjud ko‘mak taklif qiling. Hisni qo‘llash zararni to‘xtatishni bekor qilmaydi. O‘zi qo‘rqqan, xafa yoki xavfda bo‘lgan boladan boshqasini tinchlantirishni talab qilmang. Avval har ikkisining xavfsizligini ta’minlang.
Vositachilik mosmi, tekshiring
Oddiy nizo va tizimli kamsitishga katta turlicha qatnashadi. Takroriy zarar, tahdid yoki kuchlarning aniq teng emasligida bolalarni avtomatik teng tomonlardek kelishtirishga o‘tqazmang. Avval o‘zaro aybni tan olish emas, himoya kerak.
Gap xavfsiz tortishuv haqida bo‘lsa, ikkalasi gaplashishga tayyormi va yordam kerakmi, so‘rang. Bola o‘yindan chiqishga haqli. Katta har qanday narxda umumiy mashg‘ulotni saqlashi yoki do‘stlikni tahlilning majburiy yakuni qilib belgilashi shart emas. Alohida qolish ham mumkin.
Har kim qiyinchilikni aytsin
Tinchlangach, navbat bilan nima bo‘lgani va nima istalganini aytishga joy bering. Harakatni yorliqdan ajrating: «Qutini olding» degani «doim xasissan»dan tushunarliroq. Kichik bola kattasidek batafsil gapirishini talab qilmang.
Eshitganingizni qaytarib tekshiring: biri qurilmani saqlamoqchi, boshqasi mashina qilmoqchi bo‘lgan. Bu bizning misolimiz. Turli maqsadni eshitish barcha harakatni maqbul sanash degani emas; istaklarni boshqaning ishini buzishga qarshi aniq chegara bilan birga muhokama qilish mumkin. Ikkalasi ham tinglansin.
Bir nechta yechim izlang
Bir nechta variant topishni taklif qiling: boshqa quti, tugaguncha kutish, birga qurish yoki alohida o‘ynash. Child Mind Institute variantlarni izlash va ularning ma’nosini tekshirishni nizoni hal qilishni o‘rganishga kiritadi. Har tortishuvga bitta sxema yo‘q.
Variant ikkalasiga mos va xavfsizmi, so‘rang. Odatda oson rozi bo‘ladigan bolaga yon berishni yuklamang. Yechim tashqi tomondan teng bo‘lmasligi mumkin, lekin faqat kattaga qulaylikni emas, ishtirokchilarning haqiqiy huquq, chegara va imkoniyatlarini hisobga olsin.
Kelishuvni tushunarli qiling
Natijani aniq qiling: kim nima qiladi, qachongacha va ishlamasa qanday aytadi? «Mehribonroq bo‘ling» juda noaniq. Vaqt kelishilgan bo‘lsa, bolalar hisob usulini tushunishi va katta o‘tishni yakunlashga yordam bera olishini tekshiring.
Uzr buyumni qaytarish yoki zararni to‘xtatishning o‘rnini bosmaydi. Quchoqlashish, qo‘l berish yoki darhol kechirishni talab qilmang. Bola o‘z ulushini tan olib, hozir o‘yinni davom ettirishni baribir istamasligi mumkin. Bu qarorni hurmat qilish kelishuvning bir qismi bo‘lib qoladi.
Keyin natijani tekshiring
Keyin reja ishladimi va nimani o‘zgartirish kerakligini qisqa so‘rang. Ishlamasa, bu sharoitni qayta ko‘rish sababi, bolalar kelisha olmaydi degan isbot emas. Ba’zan boshqa material, kengroq joy yoki o‘yin boshida yordam kerak.
Nizo doim jarohat, qo‘rquv yoki bir ishtirokchini chetlatishga olib kelsa, bolalar o‘zini boshqarishi vazifasi qilib qoldirmang. Sharoitni baholash va kattalarning mos yordami kerak. Maqola vositachilik variantini beradi, shaxsiy xavfsizlik rejasi yoki kasbiy yordamni almashtirmaydi.