Barcha maqolalar
Avval bolaning istagini biling
Ota-ona bolaning kam muloqotidan xavotirlanishi, bola esa bitta yaqin tanishi bilan mamnun bo‘lishi mumkin. Aksincha, atrofida ko‘p bola bo‘lsa ham, yaqin aloqa yetishmasligi mumkin. Bayram suratidan xulosa qilishdan avval uning tajribasini so‘rang.
Child Mind Institute bolalarning farqini hisobga olib, aniq muloqot ko‘nikmalarini qo‘llashni taklif qiladi. Material do‘stlarning majburiy soni yoki hamma bir xil do‘stlashadigan yagona yoshni belgilamaydi. Yaqinlik, xavfsizlik va istak kattalar uchun chiroyli ko‘rinishdan muhimroq.
Do‘stlikni son bilan o‘lchamang
Kichik bola ko‘pincha umumiy harakat orqali tanishadi; kattaroqqa gaplashish va davrani mustaqil tanlash muhimroq bo‘lishi mumkin. Bu savollar uchun yo‘nalish, hamma vaqtida bosib o‘tishi shart bo‘lgan qat’iy zinapoya emas.
Takliflarni oilaning muvaffaqiyat reytingiga aylantirmang. Kim bilan qiziqishi va birga vaqt qanday o‘tishini xotirjam biling. Ba’zan bitta barqaror aloqa yetadi, ba’zan yangi tanish kerak. Javob o‘zgarishi mumkin; bundan avvalgi do‘stlik soxta bo‘lgan degan xulosa chiqmaydi.
Tanishishga ko‘maklashing
Uchrashishga uddalasa bo‘ladigan imkon yarating: tanish bola bilan qisqa sayr, birga rasm yoki tushunarli stol o‘yini. Ikkala tomon istagi, joyning qulayligi va hozir qancha muloqotga kuch yetishini hisobga oling.
Boshlanish, tugash va yordamni qanday so‘rashni oldindan gaplashing. Boshqa bolalarning mehrini sovg‘a bilan sotib olmang, tashkil qilganingiz uchun minnatdorlik talab qilmang. Katta tanishuv uchun sharoit yaratadi, ammo o‘zaro yoqtirishni kafolatlay olmaydi yoki kimnidir eng yaqin do‘st qilib tayinlamaydi.
Suhbatni mashq qilishga joy bering
Bola o‘zi yordam istasa, qisqa tanishuvni o‘ynab ko‘ring: o‘yinga taklif, qoidani so‘rash yoki radga javob berish. Ssenariy moslashuvchan bo‘lsin, xatosiz aytilishi shart bo‘lgan matn emas.
Boshqa inson aynan shu o‘yinni xohlamaslikka haqli ekanini gaplashing. Rad bolaning yomonligini isbotlamaydi. Shu bilan birga davrada qolish uchun kamsitishga chidash talab qilinmaydi. Qiziqishning oddiy mos kelmasligi bilan takroriy zararni ajrating; ikkinchisida katta himoyada qatnashadi. Bola hammasini yolg‘iz hal qilishi shart emas.
O‘zgarishda yonida qoling
Maktab, to‘garak yoki qiziqish almashishi muloqot doirasini o‘zgartirishi mumkin. Qaysi eski aloqani saqlamoqchi va qanday yo‘l mavjudligini so‘rang: uchrashuv, qo‘ng‘iroq yoki boshqa oila roziligi bilan qisqa xabar. Hammasi avvalgidek qolishini va’da qilmang.
Janjallashishsa, darhol do‘stlikni taqiqlamay hikoyani eshiting. Qiyinchilik va mumkin bo‘lgan iltimosni aytishga yordam bering. Yarashish majburiy emas; xavfsiz bo‘lmagan aloqani rad etish kattalarning o‘zaro qulay muloqoti uchun do‘stlikni saqlashdan muhimroq.
Qo‘shimcha yordam qachon kerak
Bola o‘zini yolg‘iz his qilyaptimi va muloqot oddiy hayotiga xalaqit qilyaptimi, kuzating. «Ijtimoiylashsin» deb har bayramga majburlash shart emas. Tinchroq sharoit, qulay o‘yin shakli va kichikroq guruh izlash mumkin.
Qiyinchilik doim kuchli qiynalish keltirsa, pedagog va mos mutaxassis bilan gaplashing. Bitta taklif bo‘lmagani uchun tashxis qo‘ymang. Yordamga aniq vaziyatlar va bolaning fikri kerak; faqat kattaning to‘g‘ri do‘stlik haqidagi kutishi emas. Gaplashish taklifi ochiq qolishi mumkin.