Barcha maqolalar
Salomlashish va tegishni ajrating
So‘z, bosh irg‘ash yoki qo‘l silkitish bilan ham salomlashish mumkin. Mehmon kelishidan oldin bolaga qulay variantni tanlashni taklif qiling. O‘pishni istamagani uchun uning fe’lini hamma oldida izohlash yoki tarbiyasiz deb e’lon qilish kerak emas.
Child Mind chegaralar haqidagi qo‘llanmada bolalarning jismoniy mehr ko‘rsatish usulini tanlashini alohida ko‘radi. Bu qarindoshni qanchalik yaxshi ko‘rishini baholash uchun emas, oilaviy kelishuvga asos bo‘lishi mumkin. Quyidagi misollarimiz majburlamasdan aloqa saqlash yo‘llarini taklif qiladi; yagona to‘g‘ri salomlashish shakli yo‘q.
So‘rang va javobni eshiting
«Seni quchoqlasam maylimi?» savoli «yo‘q» javobi ham qabul qilinsa ma’noli bo‘ladi. Bola ko‘ngunicha qayta-qayta so‘ramang. Yuzini o‘girish yoki uzoqlashishga urinishga ham e’tibor bering, ayniqsa fikrini so‘z bilan ifodalash qiyin bo‘lsa.
Bu qitiqlash va qo‘lda ko‘tarib o‘ynatishga ham tegishli. Kulgi to‘xtatish iltimosini bekor qilmaydi. Bola yetarli deb aytsa yoki ko‘rsatsa, harakatni to‘xtating. O‘yinni katta norozilikni hazil deb hisoblagani uchun emas, qayta rozilik bo‘lganda davom ettirish mumkin; oldingi rozilik har safarga tatbiq etilmaydi.
Kattalarga qoidani tushuntiring
Yaqinlar bilan oldindan gaplashgan qulay: «Biz quchoqlashga majburlamaymiz. U senga yangi rasmini ko‘rsatishi mumkin». Eshik oldida butun tarbiya tizimi haqida bahs boshlash shart emas. Qisqa tushuntirish va mavjud boshqa variant aynan shu noqulaylikni hal qilishi mumkin.
Katta xafa bo‘lsa, uning kayfiyatini o‘z tanasi bilan tuzatish uchun bolani yubormang. Qarindoshning hislarini tan olib, qoidani saqlashingiz mumkin. Katta yoshli odamga hurmat va tegishni rad etish imkoniyati bir-birini inkor qilishi shart emas; bu masalani kattalar o‘zaro ko‘tarsin.
Qoida ikki tomonga ham amal qiladi
Bola ham do‘sti quchoqlashni istamaganda yoki akasi sochiga tegmaslikni so‘raganda to‘xtashi kerak. Vaziyatning o‘zida xotirjam tushuntiring: «U chetroqqa surildi, so‘rab ko‘raylik». Boshqaning roziligini kayfiyati yoki sizni yaxshi ko‘rishidan taxmin qilishni talab qilmang.
O‘yinda qisqa jumlalarni mashq qilish mumkin: ruxsat so‘rash, rad javobini qabul qilish, boshqa ish taklif etish. Mashqni jasorat sinoviga aylantirmang. Bola dovdirab «to‘xta» deya olmasa, boshqa odamning chegarani buzishi uchun mas’uliyat uning zimmasiga o‘tmaydi. Yordam so‘rashga hali ham haqqi bor.
Mehr va zarur parvarishni adashtirmang
Ba’zan sog‘liq yoki bevosita xavfsizlik uchun ish kerak: yo‘lga chiqishdan to‘xtatish, zarur gigiyena yoki tekshiruvga yordam berish. Maqsadni tushunarli ayting, mavjud tanlovni bering va bolaning qadrini saqlang. Bu kattaga shunchaki yoqadigan quchoqlashdan farq qiladi.
Tibbiy muolajada bolani tayyorlash va yoqimsiz kechinmalarni kamaytirish yo‘lini mutaxassis bilan gaplashing. «Hech kim hech qachon ruxsatingsiz tegmaydi» deb va’da bermang: bunday mutlaq va’dani bajarish qiyin. Haqiqiy zarur istisnolarni qo‘rqitmasdan tushuntirish va harakatni imkon qadar oldindan aytish yaxshiroq.
Aytib berish imkonini ochiq qoldiring
Yoqimsiz tegish haqida odam tanish bo‘lsa ham, darhol rad eta olmagan bo‘lsa ham, avval boshqa o‘yinga rozi bo‘lgan bo‘lsa ham aytishi mumkinligini bildiring. Avval tinglab, yordam berishingizni ayting. Har safar o‘zini mustaqil himoya qila olishiga va’da oldirmang.
Bola ehtimoliy zo‘ravonlik haqida aytsa, xavfsizlikni ta’minlab, mos kasbiy yordamga murojaat qiling. So‘roqqa tutmang va katta bilan o‘zi hisob-kitob qilishini topshirmang. Kundalik chegaralarga hurmat ular haqida gapirishni osonlashtirishi mumkin, lekin kattalarning himoya uchun mas’uliyatini almashtirmaydi; aybni bolaga yuklamang.