Barcha maqolalar
Avval guvohning xavfsizligi
Avval holat tugaganmi va bolangiz hozir xavfsizmi, so‘rang. Urishish, tahdid yoki jarohat xavfi bo‘lsa, vazifasi ishtirokchilarni o‘zi jismonan ajratish emas, mavjud kattani va xavfsiz joyni topishdir.
Mehribonligini isbotlash uchun jasorat talab qilmang. Imkoniyat yosh, sharoit va xavfga bog‘liq. Boshqani qo‘llash muhim, lekin katta o‘zi tashkil qilishi va tekshirishi kerak bo‘lgan himoya ishini guvohga yuklamasligi kerak. O‘zini xavfga qo‘ymasdan yordam izlash ham haqiqiy harakat bo‘la oladi.
Zarar haqida aytish mumkin
Child Mind Institute tavsiyasida xavf yoki uddalay olmaslikda kattaga murojaat qilish kichik xavfsiz kelishmovchiliklardan ajratiladi. Lekin yordam so‘rashdan oldin bola hodisani aniq tasniflashi shart emas. Qo‘rqsa yoki tushunmasa ham aytishi mumkin.
Umumiy «chaqimchilik qilma» o‘rniga zarar haqida kimga aytishni kelishing. Takroriy kamsitish yoki kuchlar teng bo‘lmagan holat oddiy tortishuv emas. Ammo birinchi marta bo‘lgan xavfli voqeani ham takrorlanmagani uchun kattalar ishtirokisiz qoldirish kerak emas.
Tomoshaga qo‘shilmang
Xavfsiz bo‘lsa, kulmaslik, izoh qo‘shmaslik va kattaga borish mumkin. Internetda kamsituvchi videoni davrada muhokama qilish uchun tarqatmang. Bu jabrlangan odamni yana ko‘proq odamning ko‘ziga namoyish qilib, zararni kengaytirishi mumkin.
Guvohning bitta gapi kamsitishni albatta to‘xtatishini va’da qilmang. Ba’zan to‘g‘ridan-to‘g‘ri qarshilik xavfni oshiradi. Bir nechta variantni gaplashing: yordamga ketish, boshqa ishonchli kattani chaqirish yoki keyin yangi tomoshabin to‘plamasdan jabrlangan bolani xotirjam qo‘llash. Vaziyatga mos yo‘lni tanlang.
Ommasiz ko‘mak bering
Voqeadan keyin zarar ko‘rgan boladan hamrohlik yoki kattaga murojaatga yordam kerakmi, so‘rash mumkin. Batafsil hikoya talab qilmang va uning kechinmasini suratga olmang. Ko‘mak yangi ommaviy sahnaga aylanmasin.
Xavfdan himoyada kattalarning ishtirokini saqlab, aniq suhbat yoki uchrashuvni rad etishini hurmat qiling. Do‘stlik va minnatdorlik yordamning to‘lovi emas. Bolangizni doimiy hamroh yoki boshqaning holati uchun yagona mas’ul odam qilib tayinlash kerak emas. Buning uchun kattalar o‘zaro hamkorlik qiladi.
Katta va aniq so‘zlarni tanlang
Maktab yoki mashg‘ulotdagi mavjud kattani tanlang va sodda xabarni sinang: qayerda, qachon, nima ko‘rildi va kim xavfda bo‘lishi mumkin. Shaxsan ko‘rganini boshqalardan eshitganidan ajrating.
Birinchi katta javob bermasa, bola boshqasiga borishi, ota-ona mas’ullar bilan o‘zi bog‘lanishi mumkin. Guvohga javob bosimi xavfini qanday kamaytirishni muhokama qiling. Himoya uchun ma’lumot cheklangan odamlarga uzatilishi kerak bo‘lsa, mutlaq sirni va’da qilmang. Kimga nima aytilishini imkon qadar tushuntiring.
Mas’uliyat kattalarda qoladi
Keyin nima o‘zgargani va shu joyga qaytish xavfsizmi, so‘rang. Xabar berilganining o‘zi yetmaydi: zarar to‘xtaganini kattalar aniqlashi muhim. Birinchi yordam ishlamasa, rejani o‘zgartirish mumkin.
Guvohning o‘ziga ham og‘ir bo‘lishi mumkin. Uni zaiflik yoki befarqlikda ayblamay xavotirini tinglang va kerak bo‘lsa mos yordam toping. Matn maktabning xavfsizlik rejasi o‘rnini bosmaydi; bola xavfli holatni indamay saqlashi shart emasligini oldindan kelishishga yordam beradi. Mas’uliyat kattalarda qoladi.