Barcha maqolalar
Nima uchun tortishuv ketayotganini aniqlang
Umumiy «yana bo‘lisholmadinglar» o‘rniga mavzuni aniqlang: biri dars uchun jimlik xohlaydi, boshqasi umumiy xonada o‘ynamoqchi. Bu sharoitlar to‘qnashuvi, bolalar bir-birini yaxshi ko‘rmasligining isboti emas. Har ikki tomonda tushunarli ehtiyoj bo‘lishi mumkin.
Birgalikdagi suhbat yana tortishuvga aylansa, alohida tinglang. Birini kattaroq yoki odatda balandroq gapiradi deb odat bo‘yicha aybdor qilmang. Aniq vaziyat haqidagi kuzatuv «tinch bola», «rashkchi bola», «doim janjal boshlovchi» kabi o‘zgarmas oilaviy rollardan aniqroq va foydaliroqdir.
Qadrini solishtirmay farqni tushuntiring
Bir xil g‘amxo‘rlik har doim bir xil uyqu vaqti yoki ovqatdagi bir xil yordam degani emas. Farqning yosh yoki ehtiyojga bog‘liq aniq sababini ayting. Imtiyozni biri ko‘proq mehrga loyiq yoki shunchaki yaxshiroq yuradi deb izohlamang.
Kattaga kichikka hali yo‘q mashg‘ulot mumkin bo‘lsa, kichikning hafsalasi pirligini tan oling. Uning o‘ziga mos variantni taklif qilish mumkin. Ammo hamma narsaning aynan tengligini va’da bermang: oila hayotida haqiqiy farqlar qoladi. Ularni halol va tushunarli muhokama qilish, yashirishdan ko‘ra yaxshiroqdir.
Navbatni tushunarli qiling
Umumiy buyum doim nizo tug‘dirsa, foydalanish tartibini oldindan tanlang. Kichiklar uchun ko‘rinadigan belgi, kattaroqlar uchun birga yozilgan kelishuv mos kelishi mumkin. Qoidani janjaldan oldin tushuntiring; faqat balandroq talab qilgan tomon foydasiga o‘ylab topmang.
Navbat yangi ko‘nikma bo‘lsa, unga amal qilishga katta yordam beradi. Shu bilan birga, shaxsiy buyum avtomatik umumiy bo‘lib qolmaydi. Egasidan ruxsat so‘rang va kichiklar yetolmaydigan joy tayyorlang. Mulkka hurmat faqat saxiylik haqidagi so‘z bilan emas, amaliy sharoit bilan ham qo‘llanadi.
Har biriga alohida aloqa qoldiring
Bola uchun uni aka-ukasi bilan doim solishtirmasdan tinglaydigan vaqt muhim bo‘lishi mumkin. Bu qisqa oddiy ish bo‘ladi: kitobni birga ko‘rish, yo‘lning bir qismini yurish, rasmni gaplashish. Buning uchun qimmat alohida dastur majburiy emas.
E’tiborni kim kamroq talab qilsa, shunga beriladigan sovringa aylantirmang. Bolalar bir nechta bo‘lsa, tushunarli navbatni ayting va kutganga qayting. Boshqa ishonchli kattalar ham qatnashishi mumkin, ammo istalgan odamning borligi ota-ona bilan xohlangan aloqani to‘liq almashtiradi, deb va’da bermang. Bolaning kimni kutayotganini ham eshiting.
Katta farzandni zaxira ota-ona qilmang
Katta farzandning yordami kuchiga mos va kelishilgan bo‘lishi mumkin, ammo chegarasi aniq bo‘lsin. Kim mas’ul katta bo‘lib qoladi, qachon rad etish va qayerdan yordam olish mumkin? Doim kichikka yon berish majburiyati o‘z-o‘zidan hurmatni o‘rgatmaydi.
Kattaning o‘qish, dam olish va o‘z munosabatlariga vaqti qolayotganini tekshiring. Rashkini noshukurlik dalili sifatida ishlatmang. Oilaga doimiy o‘rinbosar kerak bo‘lsa, ertaroq tug‘ilgan bolaga barcha parvarishni indamay yuklash o‘rniga, kattalar yordamini muhokama qiling. Har bir bolaning ehtiyoji alohida ko‘rilsin.
Nizo bilan xavfsizlik tahdidini ajrating
Har bir nizoda bolalarni darhol yarashishga majburlash kerak emas. Ammo tahdid, urish, majburlash va davomli qo‘rqitishni to‘xtatish lozim. Zarar ko‘rgan bola oilaviy yaqinlik uchun chidashi yoki qo‘rqadigan odam bilan nazoratsiz vaqt o‘tkazishi shart emas.
Kattalar xavfsiz muloqotni ta’minlay olmasa yoki nizo kundalik hayotni sezilarli buzsa, mos kasbiy yordamga murojaat qiling. Suhbatga aniq kuzatuv va sinab ko‘rilgan kelishuvlar yordam beradi. Bolalar yaqinligini kafolatlab bo‘lmaydi, ammo hurmat va himoya sharoitini tashkil qilish kattalarning bajariladigan vazifasidir.