Barcha maqolalar
Hodisani o‘zingizga hukmsiz ayting
«Manzilni adashtirdim» hodisani tasvirlaydi; «men umidsiz odamman» bitta voqeani umumiy hukmga aylantiradi. Bola kattalar o‘ziga qanday munosabat qilishini eshitadi va so‘kinish yoki inkordan boshqa yo‘llarni ham ko‘rishi mumkin.
Child Mind Institute kattalarning namunasi va bolaning uyalishini jiddiy qabul qilishga e’tibor beradi. Bu ota-ona o‘zini mukammal boshqarishi shart degani emas. Hech qachon noqulay bo‘lmaydigan inson obrazidan ko‘ra vaziyatni tushunarli tarzda tuzatish foydaliroq. Hisni yashirishga ham majburiyat yo‘q.
Avval oqibatni to‘g‘rilang
Nimadir to‘kilsa yoki sinsa, xavfsizlikni tekshiring. Bolani issiq, shisha yoki boshqa xavfdan uzoqlashtiring. Shundan keyingina nimani artish, almashtirish yoki ko‘chirishni hal qiling. Mas’uliyatni tushuntirish himoyaga xalaqit qilmasin.
Xavfsiz epizodda tartibni qisqa aytish mumkin: «Piyolani chetroqqa qo‘yaman, latta olaman». Bu tahririyatning kundalik misoli. U keyingi aniq qadamni ko‘rsatadi, har muvaffaqiyatsizlikni butun oila qarshisida tarbiyaviy nutqqa aylantirishni talab qilmaydi. Birga tuzatishning o‘zi yetarli bo‘lishi mumkin.
Xafa bo‘lib ham davom etish mumkin
Vaqt yo‘qotish yoki buyumni buzish alam qilganini aytish mumkin. Xatoga xotirjam munosabat uning yoqimli yoki oqibatsiz ekanini ko‘rsatishni talab qilmaydi. His va oqilona harakat darhol xursandlikka o‘tmasdan ham birga bo‘lishi mumkin.
Xato boshqaga tegsa, o‘z ulushingizni ayting va tuzatishni taklif qiling. «Kech qoldim, ogohlantirmadim» degan gap «sen chalg‘itding» bahonasidan tushunarliroq. Hurmat va qoida qo‘yish huquqini saqlash uchun katta mas’uliyatni bolaga yuklashi shart emas.
Bolani tasalli beruvchi qilmang
O‘z hissi haqida qisqa aytish kattani uyatdan qutqarishni so‘rashdan farq qiladi. Bola qadringizga ishontirishini yoki kech bo‘yi yupatishini kutmang. Hissiy ko‘mak uchun boshqa kattaga murojaat qilish mumkin.
O‘zingizni yo‘qotgan bo‘lsangiz, keyin qayting: «Adashganimda baqirdim. Bu ortiqcha edi». Bola darhol kechirishi shart emas. Muhimi, hech zarar bo‘lmaganini tasdiqlatish yoki hamma unutishini talab qilish emas, harakatni o‘zgartirishga tayyorlikni ko‘rsatishdir. Uzr javob olish savdosiga aylanmasin.
Uning xatosini ommasiz muhokama qiling
Bola xato qilsa, hozir gaplashishni xohlaydimi, avval biling. Roziligisiz uning noqulay voqeasini qarindoshlarga kulgili hikoya sifatida aytmang. Kattaga mayda ko‘ringan narsa unga og‘riqli tajriba bo‘lishi mumkin.
Faktni xulosadan ajratishga ko‘maklashing: «Chiqishda so‘zlarni chalkashtirding» degani «sahnaga chiqolmaysan» emas. Tayyor bo‘lsa, keyingi urinish uchun yordamni muhokama qiling. Tayyor bo‘lmasa, mehmonlar oldida yana darhol chiqishga majburlamay, suhbat taklifini ochiq qoldiring. Uning tanaffusga haqqi ham bor.
Takrorlanadigan qo‘rquvni kuzating
Bitta yoqimsiz voqea bolaning ishonchini umrbod belgilamaydi. Odatdagi ishlariga qaytyaptimi, xavfsizroq his qilishiga nima yordam beradi, kuzating. Xato endi bezovta qilmasligini isbotlash uchun majburiy jasorat sinovi o‘tkazmang.
Xato qilish qo‘rquvi doimiy ravishda o‘qish, muloqot yoki oddiy hayotga xalaqit qilsa, mutaxassis bilan gaplashing. Maqola sababni aniqlamaydi va uyda davolashni taklif qilmaydi. Suhbatga aniq misollar hamda bolaning o‘zi vaziyatni qanday tushunishi haqidagi fikri kerak bo‘ladi.