Barcha maqolalar
Ko‘rganingizni ayting
«Sen dahosan» o‘rniga aniq harakatni payqash mumkin: bola shartni tekshirdi, boshqa detal topdi yoki tushunmaganini izohlashni so‘radi. Shunda u har doim qobiliyatli inson obraziga mos kelish majburiyatini emas, ish jarayoni haqida ma’lumot oladi.
Harvard tavsiyalarida jarayonga e’tibor qobiliyat va sovrinlarga doimiy qarashdan ajratiladi. Bu umumiy yondashuv, sehrli gap formulasi emas. Bitta to‘g‘ri tanlangan jumla kelajakdagi o‘qishga munosabatni belgilamaydi va maktabdagi muvaffaqiyatni kafolatlamaydi. Uni qoida imtihoniga aylantirishning hojati yo‘q.
Faqat urinishni emas, usulni ko‘ring
«Harakat qilding» ba’zan juda umumiy, ayniqsa bola uzoq vaqt noqulay usuldan foydalangan bo‘lsa. Nima o‘zgarganini ayting: «Yelim ushlamayotganini payqab, tagini mustahkamlashga qaror qilding». Bu har qanday urinishdan majburiy hayratlanishdan aniqroq.
Ish chiqmasa, yordam, dam yoki boshqa usul taklif qiling. Faqat qat’iyatni isbotlash uchun cheksiz davom etishga undamang. Ba’zan rejani o‘zgartirish oqilona; maqtov hali juda qiyin yoki xavfli vazifada ushlab turmasligi kerak. To‘xtash ham muhokama qilinadigan qaror bo‘lishi mumkin.
Uddalay olmaslikka ham joy qoldiring
Ko‘ngilsizlikni darhol yutuqqa aylantirmasdan tan olish mumkin. «Boshqa natija istaganding, hozir xafasan» deyish uning urinishiga qiziqishni bekor qilmaydi. Bola muvaffaqiyatsizlik sabog‘i uchun shu zahoti rahmat aytishi shart emas.
Yetarlicha urinsa, har qanday natija albatta chiqishini va’da qilmang. Sharoit, mavjud ko‘mak va qiyinlik ham ta’sir qiladi. Yordam vazifani ko‘rib, keyingi qadamni topish imkonidir; muvaffaqiyatsizlikning hammasini bolaning noto‘g‘ri fikrlashiga yuklash emas. Uning hislari ham suhbatda qolishi mumkin.
Aloqani bahoga almashtirmang
Ba’zan bola rasmni mahorat tahlili uchun emas, quvonchini bo‘lishish uchun ko‘rsatadi. Avval qiziqing: «Bu yerda nima bo‘layotganini aytasanmi?» yoki shunchaki yonida bo‘ling. Katta bilan har uchrashuv kichik yutuqlar attestatsiyasiga aylanishi shart emas.
Bola maqtov asabiylashtirishi yoki uyaltirishini aytsa, eshiting. Balki tomoshabinsiz qisqa gap qulayroqdir. Yaxshi so‘zni noto‘g‘ri qabul qilayotgani yoki oilaning e’tiborini qadrlamayotganini isbotlash o‘rniga iltimosini hurmat qiling. Uning xohishi mehrni rad etish degani emas.
Taqqoslashsiz maqtov
Aka, opa, sinfdosh yoki o‘zingizning bolaligingiz bilan taqqoslash fikrning ma’nosini o‘zgartiradi: ma’qullash uchun musobaqa paydo bo‘ladi. Aynan shu ish va shu sharoit haqida gapiring. Boshqa bolaning imkoniyati, qiziqishi va tajribasi boshqacha bo‘lishi mumkin.
Munosabat iliqligini baho yoki chiqish natijasiga bog‘lamang. Xatodan keyin odatdagi g‘amxo‘rlikni saqlab, muvaffaqiyatga quvonish mumkin. Bola e’tiborga haqqini har kuni yangi yutuq, mukammal ish yoki kimdandir ustunlik bilan isbotlashi shart emas.
Bolaning tajribasini so‘rang
O‘z ishida nima yoqqani va qayerda yordam kerak bo‘lganini so‘rang. Bu to‘g‘ri o‘zini baholash javobini izlash emas: kattaga oson ko‘ringanni qiyin deb bilishi yoki siz payqamagan detaldan quvonishi mumkin.
Shu hafta bitta umumiy bahoni bitta aniq kuzatuvga almashtirib ko‘ring. Bolangizga qulaymi, qarang. Maqola har bir so‘zni nazorat qilishni taklif qilmaydi; maqsad — quvonch, charchoq, xato va yordamga joy qoladigan, harakat haqida mazmunliroq suhbatdir. Siz ham qayta urinishingiz mumkin.