Barcha maqolalar

· 3 daqiqa mutolaa

Har doim yon berishni talab qilmaydigan mehribonlik

Mehribon bo‘lish har qanday iltimosga rozi bo‘lish, yoqimsiz tegishga chidash yoki barcha narsasini berish degani emas. Bolaga boshqani hisobga olishni va o‘z chegarasini saqlashni birga o‘rgatish mumkin. Bu vazifalar bir-biriga zid emas.

«Har doim yon berishni talab qilmaydigan mehribonlik» mavzusiga oid tasvir

Tasviriy surat: peyman ahmadi · Unsplash

G‘amxo‘rlik bilan kattalarga qulaylikni ajrating

Bola indamay yon bersa mehribon deyiladi, lekin unga yoqimsizligi sezilmaydi. Boshqaga aynan nima yordam berishi va buning narxi qandayligini so‘rang. Hurmatli harakat vaziyatni hisobga olsin; har qanday kattaning istagini bolaning xavfsizlik yoki dam ehtiyojidan avtomatik yuqori qo‘ymasin.

Olib kelgan buyumi uchun rahmat aytib, quchoqlashni rad etishini qabul qilish mumkin. Bular ikki xil harakat. Tegishni rad etish bolani qo‘pol odamga aylantirmaydi. Kattalar maqtov huquqini faqat doim jim, jilmaygan va hech rad etmaydigan bo‘lishga bog‘lamaganlari foydali. Ehtiyojni aytish ham maqbul bo‘lsin.

Yordam kerakligini aniqlang

Bola birovning qurilmasini chiroyliroq qilish uchun o‘zgartirmoqchi. Avval egasidan so‘rashni taklif qiling. G‘amxo‘rlik har doim faol aralashish emas: ba’zan yetishmayotgan qismni keltirish, joy qoldirish yoki muallif band va yordam so‘ramaganida ishga tegmaslik foydaliroq.

Oilaviy ishda mavjud yordamni oldindan tanlash mumkin: salfetka uzatish, xavfsiz materialni ajratish, nima kerakligini aniqlash. Boladan kattalar qiyinchiligini butunlay yechishni so‘ramang. Foydali bo‘lish istagi birovning hislari yoki uy yukini mustaqil ko‘tarish majburiyatiga aylanmasin. Yoshiga va imkoniga mos kichik qism yetarli bo‘lishi mumkin.

Muloyim va aniq rad etishni o‘rgating

Tinch o‘yinda sodda javobni mashq qiling: hozir bu narsani bermayman, boshqa umumiy o‘yin tanlash mumkin. Har safar muqobil qo‘shish majburiy emas. Ba’zan bola xohlamasligi yoki qatnasha olmasligini aytish yetarli. Cheksiz ko‘ndirishga yo‘l ochadigan uzun bahonadan aniqlik yaxshiroq.

Boshqa odam xafa bo‘lsa, katta javoban kamsitmay, chegarani saqlashga yordam beradi. Birovning xafaligi rad javobi noto‘g‘ri ekanini har doim anglatmaydi. Shu bilan birga, masxara yoki tahdid bilan rad etish mumkin emas. Gap hammaga yoqishi uchun darhol rozi bo‘lish majburiyati emas, murojaat usuli haqida ketmoqda.

Yaqin doiradan tashqarida ham g‘amxo‘rlikni ko‘rsating

Katta umumiy navbatda odamga ochiq yo‘lak kerakligini sezishi yoki joy bo‘shatishni taklif qilishi mumkin. Birovning hayotini tarbiyaviy eksponatdek baland muhokama qilmang. Minnatdorlik kutmaganingizda ishchi, qo‘shni va notanish bilan qanday gaplashishingizda ham hurmat ko‘rinadi.

Yaxshi ishda qatnashsangiz, qabul qiluvchining haqiqiy istagini hisobga oling. Chiroyli namuna uchun bolaning buyumini ruxsatsiz bermang. U ajralishga tayyor narsani birga tanlash mumkin. Ommaviy hisobot uchun xayriya surati foydali harakatning majburiy qismi emas. Yordam oluvchining shaxsiy hududi ham saqlansin; g‘amxo‘rlikni namoyishga aylantirmang.

Mehribonlikni savdoga aylantirmang

Yordam javob do‘stligi, sovg‘a yoki iltimosga rozilikni kafolatlamaydi. Bola aniq natija kutsa, buni oldindan muhokama qiling. Hafsalasi pir bo‘lishi mumkin, ammo xizmat haqi sifatida munosabat talab qilish kerak emas. O‘zaro yordam bilan majburlash boshqa-boshqa narsadir.

Mehribonlar doim mukofotlanadi deb va’da bermasdan, aniq hissani sezing. Masalan, birgalikda yig‘ishtirgandan keyin barcha qatnashchiga qulayroq bo‘ldi. Bu hozirgi tushunarli natija. Harakat qadrini birovning qiyinchiligi bilan solishtirish yoki o‘z istagidan uyaltirish bilan isbotlash kerak emas. Bola istagi ham muhokama uchun qolishi mumkin.

Himoya izlash huquqini qo‘llang

Mehribonlik bolani og‘riqqa chidash, qo‘rqituvchi sir saqlash yoki xavfli joyda qolishga majburlash uchun ishlatilsa, katta javobi kerak. Yordamga murojaat qilish uni yomon yoki noshukur qilmasligini tushuntiring. Xavfsizlikni birovning yaxshi bola tasavvuriga qurbon qilish talab etilmaydi.

Shu hafta bosimsiz muhokama qilish mumkin bo‘lgan bitta kichik g‘amxo‘rlik va bitta aniq rad javobini tanlang. Maqsad xatosiz qulay inson yetishtirish bo‘lmasin. Ehtiyojni sezish, yordamni kelishish va o‘zi hamda boshqaga hurmatni saqlashni o‘rganish muhimroq. Natijani shoshirmay, haqiqiy vaziyatdan kelib chiqib gaplashing.

Manbalar va material asosi

Kasbiy tavsiyalarga tayangan Oilalarning mustaqil materiali. Kundalik misollarni tahririyat taklif qilgan. Bu bitta boshqa maqolaning tarjimasi yoki qayta nashri emas. Mutaxassis taqrizi va o‘zbekcha matnning ona tili mutaxassisi tomonidan yakuniy tahriri hali o‘tkazilmagan.

Harvard Graduate School of Education — Raising Kind Children