Barcha maqolalar
Xayrlashish qiyinligini tan oling
Xayrlashuvdagi yig‘i avtomatik yomon tarbiya yoki yomon joy isboti emas. UNICEF ayriliqdagi xavotirni ko‘plab kichik bolalar boshdan kechiradigan his deb tasvirlaydi. Lekin aynan shu bolaning hislariga «hamma shunday» degan umumiy izoh emas, e’tibor kerak.
«Ketishimni istamayapsan» deyish mumkin. Ko‘z yosh uchun uyaltirish yoki umuman xafa bo‘lmasligini va’da qilish kerak emas. Maqsad — ko‘rinadigan har kechinmaning majburiy yo‘qligi emas, g‘amxo‘rlikni xavfsiz va tushunarli topshirish. Uning hissi suhbatda qolishi mumkin.
Qoladigan katta bilan tanishtiring
Imkon bo‘lsa, yangi qarovchi katta bilan oldindan birga vaqt o‘tkazing. Bola oddiy aloqani ko‘rsin: qanday gaplashasiz, mashg‘ulot taklif qilasiz, iltimosga javob berasiz? Tanishuv faqat ota-ona allaqachon ketishga shoshayotgan paytdan iborat bo‘lmasin.
Aloqa tili, tinchlanishga qulay usullar va zarur ehtiyoj haqida muhim ma’lumot bering. Bu injiqlik ro‘yxati emas. Bajarish imkoni yo‘q har odatiy tartibni va’da qilish o‘rniga kattaning haqiqiy imkoniyati va xavfsizlik shartini gaplashing. Savollarni oldindan berish mumkin.
Tushunarli rejani ayting
Qayerga ketishingiz va kim yonida qolishini ayting. Ma’lum bo‘lsa, qaytishni tushunarli voqeaga bog‘lash qulay: aniq mashg‘ulot yoki ovqatdan keyin. Faqat tinch chiqish uchun o‘zingiz ham ishonmagan aniq va’dani ishlatmang.
Reja o‘zgarsa, buni qanday tushuntirish va kim olib ketishini kattalar kelishishi kerak. Nega ota-ona yo‘qligini aniqlashni bolaning o‘ziga yuklamang. Aniqlik faqat chiroyli so‘zga emas, haqiqiy kelishuvni bajarishga ham tayanadi. Kechikishni tushuntirish kattalarning vazifasi bo‘lib qoladi.
Qisqa odat tanlang
Xayrlashuv sodda bo‘lishi mumkin: bir necha so‘z, tanlangan ishora va g‘amxo‘rlikni topshirish. Bola istamasa, odat quchoqni talab qilmaydi. Oldindan kelishing; bola o‘yinchoqqa burilganda yoki boshqasi bilan bandligida yashirin yo‘qolmang.
Qisqalik sovuqlik emas. Hisni tan olib, xayrlashuvni qayta-qayta boshlamasdan tushunarli rejaga ko‘ra ketish mumkin. Holat xavfsiz bo‘lmasa yoki qarovchi topshirishni uddalolmasa, har qanday narxda eshikni tezroq yopish maqsad emas. Avval yordam va sharoitni tekshiring.
Kattalar aloqasini kelishing
Ketganingizdan keyin nima bo‘layotganini qanday bilish va qaysi holatda siz bilan bog‘lanishni aniqlang. Kuzatuv kerak: bola kunga qanday qo‘shiladi, ovqatlanadi, dam oladi va mavjud yordamni qabul qiladi? «Yig‘isi to‘xtadi» xabari butun manzara emas.
Quvnoq surat bilan ayriliq muvaffaqiyatini isbotlashni talab qilmang. Ma’lumot almashish kattalarga g‘amxo‘rlik uchun kerak, atrofdagilarga yaxshi moslashuv namoyishi uchun emas. Shaxsiy surat va holat tafsiloti kelishilgan parvarish uchun kerak doiradan keng tarqalmasin.
Qiyinchilikda sharoitni qayta ko‘ring
Qayta uchrashgach, odatdagi tinch aloqa va taassurotni aytish yoki ko‘rsatish imkonini bering. Hisobot, tarbiyachiga darhol rahmat yoki ertaga yig‘lamaslik va’dasini talab qilmang. Kun haqida gapirishdan oldin dam kerak bo‘lishi mumkin.
Ayriliq doim kuchli qiynalish bilan kechsa, kundalik hayot yomonlashsa yoki parvarish sifati tashvishlantirsa, sharoitni qayta ko‘rib, mutaxassis bilan yordamni gaplashing. Maqola ko‘nikishning majburiy muddatini belgilamaydi va aniq holat hamda xavfsizlik bahosini almashtirmaydi. Bola o‘z sur’atida yordam olsin.