Barcha maqolalar
Uchrashuvdan oldin kelishing
Bola nima haqida gapirishni xohlashi, nimani shaxsiy qoldirishini so‘rang. Hech kim noqulay gap aytmaydi deb va’da qilmang. Sizga qanday yaqinlashish va qaysi ishora mavzuni almashtirish yoki qisqa chiqish so‘rovi ekanini tushuntiring. Reja haqiqatan bajariladigan bo‘lsin, signalni ko‘rgan katta e’tibor bersin.
Masalan, rasmni ko‘rsatishga tayyor, lekin maktab bahosini muhokama qilgisi yo‘q. Bu har qiyinchilikni yashirish majburiyati emas, uyda o‘qish haqida suhbatni ham bekor qilmaydi. Oilaviy bayram shunchaki barcha bolani omma oldida baholaydigan yig‘ilishga avtomatik aylanmasin. Shaxsiy mavzu uchun boshqa mos vaqt topish mumkin.
Taqqoslash mezonini to‘xtating
Boshqa bola allaqachon ko‘proq bilishi haqidagi gapga «qiziqishlari turlicha, reytingsiz gaplashaylik» deb xotirjam javob berish mumkin. Qarindoshga yomon fe’l yuklash emas, ishni to‘xtatish muhim. Qisqa javob ba’zan katta izohsiz yo‘nalishni o‘zgartiradi. So‘rovingiz ravshan bo‘lsin, bola siz nima himoyalayotganingizni tushunsin.
Birini boshqasini kamsitib himoya qilmang. «Bizniki esa yaxshi chizadi» javobi musobaqani saqlab, yangi yutqazgan yaratadi. Boshqaning yutug‘ini tan olib, uni o‘z farzandingiz, aka-uka, opa-singil yoki oilaning qadriga mezon qilmaslik mumkin. Muvaffaqiyat haqidagi suhbat kimnidir albatta pastga tushirishni talab qilmaydi.
Qiziqishni hisobotdan ajrating
Mehmonlarga hozir yoqadigan o‘yin, kitob yoki yangi mashg‘ulot haqida so‘rashni taklif qiling. Savol bilimni majburiy ko‘rsatishga aylanmasin. Qisqa javob yoki davom ettirmaslik huquqi hurmatli katta bilan suhbatga ham tegishli. Ochiq savol berib, javobni bolaning o‘zi tanlashiga imkon qoldirish mumkin bo‘ladi.
Bola yutug‘ini o‘zi aytmoqchi bo‘lsa, darhol keyingi natija talabini qo‘ymay tinglang. «Endi tanlovni yutish kerak» allaqachon qilingan ish quvonchini chetga surishi mumkin. Har yoqimli hikoya yaxshilash, foydali xulosa yoki boshqa qarindosh bilan taqqoslashga muhtoj emas. Uni oddiy quvonch sifatida ham eshitish mumkin.
Bola noqulay bo‘lib qolsa
Child Mind Institute uyalishni kichraytirmaslik va xatoni masxara qilmaslikni tavsiya qiladi. Yonida qolish, chetga chiqish yoki mashg‘ulotni almashtirishni istashini sokin so‘rang. Kattalarga zararsiz tuyulgan gap nega yoqmaganini barcha mehmonlarga ochiq tushuntirishni talab qilmang. Avval tayanch bering, izoh keyinroq ham bo‘lishi mumkin.
Yordam doim baland ovozli himoya emas. Ba’zan izohni to‘xtatish va chiqishga imkon yetarli. Keyin nima bo‘lganini gaplashish mumkin. Kattalarga bayramni davom ettirish qulay bo‘lsin deb darhol qo‘l berish, quchoqlash yoki kechirishga majburlamang. Bola hissi tadbir dasturiga xalaqit deb hisoblanmasin, unga vaqt kerak bo‘lishi mumkin.
Kattalar bilan alohida gaplashing
So‘rovni aniq ayting: baho, bo‘y va ko‘nikma tezligini taqqoslamaslik, shaxsiy qiyinchilikni hazil qilmaslik. Qaysi suhbat mosroq bo‘lishini tushuntiring. Bolaga barcha mehmonni tarbiyalash yoki hislari jiddiyligini qarindoshlarga isbotlash vazifasini bermang. O‘zaro kelishuvni kattalar o‘zlari tuzishi va unga amal qilishi kerak bo‘ladi.
Qoida yana buzilsa, mavjud chegarani o‘ylang: joyni almashtirish, qatnashishni qisqartirish yoki mavzuni to‘xtatish. Qarindoshlikka hurmat kamsitishga chidashni talab qilmaydi. Shu bilan birga katta harakati bolani himoyalasin, uning kechinmasini eski oilaviy nizoni davom ettirish uchun ishlatmasin. Asosiy maqsadni muhokama ustida ushlab turing.
Keyin aloqaga qayting
Uchrashuvdan keyin nima yoqqani va keyingi safar qayerda yordam kerakligini so‘rang. Charchagan bo‘lsa, tahlilni majburiy qilmang. O‘z kuzatuvingizdan boshlab, keyin qaytishni taklif qilish mumkin. Reaksiyasini to‘g‘ri yoki noto‘g‘ri baholamasdan aytish imkonini qoldiring, bitta suhbatni hammasiga yakuniy yechim deb olmang.
Kamsitish takrorlanib, ahvol yoki odatiy muloqotga sezilarli ta’sir qilsa, qo‘shimcha tayanch qidiring. Bitta yaxshi javob hammasini hal qilmaydi. Misollarimiz oilaga bayramning hurmatli hududini himoya qilishga xizmat qiladi. Bolani muvaffaqiyatli va sevimli hisoblanish huquqi uchun tanlov ishtirokchisiga aylantirmaydi, mehrni reytingga bog‘lash shart emas.