Barcha maqolalar
Munosabat bitta vaziyatdan kengroq
Xayrlashganda yig‘lash, quchoqlashni istamaslik yoki boshqa katta bilan qolishni xohlash ota-onaning «yomonligini» isbotlamaydi. Bola charchagan, joy notanish yoki yaqinda nimadir o‘zgargan bo‘lishi mumkin. Avval aynan shu vaziyatni ko‘ring, butun oilaga baho berishga shoshilmang.
Harvard materiallarida bolaning ishoralariga javob beradigan munosabatlar ilk rivojlanish muhiti sifatida tushuntiriladi. Bundan kundalik aloqaga e’tibor berish kerakligi kelib chiqadi. Lekin video, anketa yoki maydonchadagi bitta uchrashuv orqali bog‘lanish turini aniqlash kerak degan xulosa chiqmaydi.
Ko‘rinadigan ishoralarni payqang
Bola yordam yoki e’tiborni qanday so‘rashini payqashga harakat qiling: o‘yinchoq olib keladi, sizga qaraydi, bir savolni takrorlaydi. «Qurgan narsangni ko‘rsatmoqchimisan?» deb qisqa javob berish mumkin. Darhol qanday to‘g‘ri qurishni tushuntirmay, uning keyingi javobiga joy qoldiring.
Ishoralar juda sokin ham bo‘ladi. Yaqinlikning majburiy belgisi sifatida ko‘zga qarash yoki tegishni talab qilmang. Gapirish qiyin bo‘lsa, buyumni ko‘rsatish, imo-ishora qilish yoki bola shug‘ullanayotgan ish yonida birga bo‘lish orqali ham aloqa qilish mumkin.
Doim tayyor turish shart emas
Ish, boshqa bolalar va o‘z sog‘lig‘ingiz ham e’tibor talab qiladi. Hozir javob bera olmasangiz, qachon qaytishingizni tushunarli ayting: «Qo‘ng‘iroqni tugatib, rasmingni ko‘raman». Imkon bo‘lsa, bola yana qayta-qayta so‘ramasidan o‘zingiz uning oldiga boring.
Va’da bajarilmay qolsa, buni tan oling va boshqa haqiqiy imkoniyatni taklif qiling. O‘tib ketgan suhbat o‘rniga katta bayram uyushtirish shart emas. Bugun oilangiz uddalay oladigan kichik, halol kelishuvni tanlash qulayroq va bolaga ham tushunarli bo‘ladi.
Bir nechta yaqin katta
Oilada ona, ota, buvi, bobo va boshqa yaqinlar g‘amxo‘rlik qilishi mumkin. Ularning bola bilan aloqasini «Kimni ko‘proq yaxshi ko‘rasan?» degan musobaqaga aylantirmang. Bola charchaganini qanday bildirishi, nimadan qo‘rqqani va bugun qaysi yordam mos kelganini bir-biringizga aytib turing.
Bola sayrga boshqa odamni tanlagani uchun kattaning ko‘nglini ko‘tarishi shart emas. Rejalarni muhabbatni tekshirmay ham kelishish mumkin. Qarovchi almashganda kim yonida qolishi va keyin kim qaytishini tushuntiring; boladan kattalar orasida taraf tanlashni talab qilmang.
Og‘ir kundan keyin aloqaga qaytish mumkin
Keskin javob bergan bo‘lsangiz, avval o‘z harakatingizni ayting: «Sen gapirmoqchi eding, men gapingni bo‘ldim. Shu suhbatga qaytsak bo‘ladimi?» Bunga bolaning injiqligini ayblashni qo‘shmang. Darhol sizni eng yaxshi ota-ona deb tasdiqlashini ham kutmang.
Birga uddalasa bo‘ladigan oddiy ish taklif qiling: xaridlarni joylash, uyga piyoda borish yoki kitob sahifasini ko‘rish. Bola hozircha gaplashgisi kelmasligi mumkin. Aloqaga qaytish taklifi ochiq turishi mumkin; u darhol kulish yoki quchoqlash majburiyatiga aylanmasin.
Qachon tashqi yordam kerak
Aloqa muntazam qo‘rquv bilan kechsa, katta zarar yetkazib qo‘yishidan qo‘rqsa yoki xavfsiz parvarishni ta’minlash qiyinlashsa, mos kasbiy yordamga murojaat qiling. O‘zingiz qo‘ygan bog‘lanish tashxisi o‘rniga aniq vaziyatlarni va qachondan boshlanganini tasvirlab bering.
Boshlash uchun bitta takrorlanayotgan qiyinchilik va bitta mavjud yordamni yozing. Masalan, ko‘chgandan keyin ertalab xayrlashish og‘irlashdi; kechqurun boshqa katta tayyorgarlikka ko‘maklasha oladi. Bunday kuzatuv o‘zingizni har kuni «yaxshi» yoki «yomon» deb baholashdan ko‘ra aniqroq keyingi qadamni ko‘rsatadi.