Barcha maqolalar
Bugungi faktni tanish hisdan ajrating
Bola narsalar tartibi haqida bahslashadi, siz esa umuman hurmat qilinmayotgandek his qilasiz. Avval faktni ayting: u aniq iltimosga rozi emas. Hurmatsizlik hissi kechinma sifatida haqiqiy, lekin bolaning sizni kamsitish yoki g‘amxo‘rligingizni rad etish niyatini hali isbotlamaydi.
O‘xshash ohang turli vaziyatda kuchli javob tug‘dirishini sezishingiz mumkin. Bu fikrlash uchun kuzatuv, yashirin jarohat isboti emas. Oddiy kundalik ish davom etib, bolaga tushunarli chegara kerak turganida, bir daqiqada butun bolalik tarixini tiklashga urinmang. Hozirgi vazifani avval xavfsiz tashkil qilish mumkin.
Javobning erta belgisini sezing
Kimdadir ovoz balandlashadi, kimdadir gap tezlashadi yoki darhol jazolash istagi keladi. Bitta tanish belgini tanlang. Har nafasni kuzatish yoki o‘zingizni tinimsiz nazorat qilish shart emas; keyingi qadamni hali o‘zgartirish mumkin bo‘lgan paytni sezish yetarli.
Pauza haqidagi qisqa jumla va parvarishni xavfsiz davom ettirish yo‘lini tayyorlang. Yonida boshqa ishonchli katta bo‘lsa, almashtirishni so‘rang. Kichik bola bilan pauza uni nazoratsiz qoldirish degani emas. Psixologik mashqni mukammal bajarishdan ko‘ra, xavfsizlikni tashkil qilish muhim; yordamni oldindan kelishish mumkin.
Qaysi qoidani takrorlayotganingizni so‘rang
Keyin tanish fikrni yozish mumkin: yaxshi bola hech bahslashmaydi, iltimos darhol bajariladi, xatoni yashirish kerak. Aynan shu qoidani keyinga uzatmoqchimisiz, tekshiring. Har bir tanish jumla oilaviy qadriyatning majburiy qismi bo‘lishi shart emas; uni qayta tanlash mumkin.
Butun o‘tmishni ayblashdan ko‘ra, aniq muqobil tanlash foydaliroq. Masalan, xavfli harakatni taqiqlashni saqlab, norozilikni tinglash mumkin. Bu ongli tanlov haqidagi tahririyat misoli. U xotirani muhokama qilishning o‘zi qiyinchilikni yo‘qotadi yoki terapiyani almashtiradi, deb aytmaydi. Kerak bo‘lsa, buni mutaxassis bilan ko‘rish mumkin.
Bolani o‘tmish tinglovchisiga aylantirmang
Bolaga katta o‘z ovozi va harakati uchun javob berishini bilish yetadi. Sizni kechirish yoki javobingizni izohlash uchun og‘ir xotiralarning batafsil hikoyasini eshitishi shart emas. Bunday suhbat uchun tinglay oladigan katta yoki mos mutaxassis tanlanadi; hissiy yuk bolaga berilmaydi.
Juda keskin javob berdim, bu mening mas’uliyatim, savolga tinchroq qaytamiz, deyish mumkin. Bola siz qo‘rqadigan yoki yomon ko‘radigan odamni eslatishini qo‘shmang. U birovning tarixidagi qahramon rolini ko‘tarmasin va shaxsiyatini o‘zgartirish evaziga xavfsizlikni ishlab topishi kerak bo‘lmasin. Hozirgi munosabat alohida ko‘rilsin.
Boshqa javobni oldindan mashq qiling
Bitta takroriy paytni tanlang: o‘yinni tugatishni rad etish yoki kiyim talashish. Qisqa betaraf jumla, chegara va mumkin bo‘lgan yordamni tayyorlang. Tinch vaqtda aytib ko‘ring, shunda qiyin paytda jahlingizni bosish bilan birga barcha so‘zni yangidan izlamaysiz.
Sharoitni ham tekshiring: uyqusizlik, shoshilish, vazifa ko‘pligi. Kuchli javobning yagona mumkin izohi o‘tmish emas. Ba’zan muhim o‘zgarish o‘rinbosar topish yoki yukni qisqartirishdir. Bugungi amaliy muammoni hal qilish o‘rniga, o‘zingizdan xotiralar bilan cheksiz chuqur ishlashni talab qilmang. Ikki turdagi yordamni alohida ko‘rish mumkin.
Individual yordamga murojaat qiling
Xotira kuchli qo‘rquv tug‘dirsa, javobni boshqarish qiyin bo‘lsa yoki munosabat zarar ko‘rsa, malakali mutaxassis bilan gaplashing. Yagona sababni o‘zingiz topishingiz shart emas. Yaxshi baholash mashhur tushuncha nomini emas, hozirgi holat, o‘tmish tajribasi va mavjud yordamni hisobga oladi.
Bolaga zarar yetkazish xavfida avval himoya va shoshilinch yordam kerak. O‘z tarixini tushunish bugungi xavfsizlik mas’uliyatini bekor qilmaydi. O‘zgarishni aniq harakatdan ko‘rish mumkin: javobni ertaroq sezish, o‘rinbosar so‘rash, suhbatga kamsitishsiz qaytish. Hammasini birdan tushunishdan oldin ham xavfsizroq qadam tanlanadi.