Barcha maqolalar
Bir nechta javobga ruxsat bering
Xursand bo‘lsa, endi qayg‘urishga hojat yo‘q deb tuzatmang. Child Mind Institute bola bir paytda bir nechta his sezishini tushuntiradi. Bu suhbat uchun boshlang‘ich fikrdir, katta boshqa inson ichidagi hamma narsani aniq biladi degan dalil emas. Tinglash uchun taxminni tekshirishga joy qoldiring, izohni tayyor bermang.
Ikki ehtiyotkor nomni taklif qilish mumkin: «Qiziq va ozgina xavotirli tuyulyaptimi?» Bola sizni tuzatishi yoki so‘z topolmasligi mumkin. Kattaning taxmini taxminligicha qoladi. Yaxshi muloqot va oila tinchligi uchun bola qabul qilishi shart bo‘lgan tashxis yoki yakuniy izohga aylanmasin, uning o‘z javobi ham muhim.
Hisni qarordan ajrating
Do‘stni sog‘inib, avvalgi sinfga qaytishni istamaslik mumkin. Tuyg‘u har doim katta nima qilishi kerakligi haqidagi tayyor ko‘rsatma emas. Hozir suhbat, aniq vazifada yordam yoki tez yechim qidirmay yonma-yon bo‘lish kerakmi, aniqlang. Yordam turini so‘rash ortiqcha taxminni kamaytiradi, bolaning fikriga joy beradi.
Masalan, ko‘chgach eski qo‘shniga yozishni va bir paytda hovlidagi bolalar bilan tanishishni xohlashi mumkin. Bittasini qo‘llash boshqasiga xiyonat emas. Yangi uy uchun minnatdorlikni tanish joy va muhim munosabatlarni sog‘inishdan voz kechib isbotlashga majburlamang. Ikkala bog‘lanish bir paytda uning hayotida qolishi mumkin, buni tan olish lozim.
Tushunarli ifoda usulini tanlang
Kunning turli qismlarini chizish, so‘z tanlash yoki kechinma kuchini qulay shaklda ko‘rsatish mumkin. Sonli shkala va uzun tushuntirish hammaga mos emas. Bola tushunadigan usulni tanlang. Rasmni mutaxassissiz yashirin tibbiy test sifatida baholamang, u avvalo suhbat yoki ifoda bo‘lishi mumkin, undagi har rang tashxis emas.
Xohlasa, bitta yoqimli va bitta qiyin paytni aytishni taklif qiling. Bu majburiy kechki hisobot emas. «Bilmayman» yoki keyin qaytish huquqi suhbatni ochiq qoldiradi. G‘amxo‘rlikni o‘zini to‘g‘ri tushunish bo‘yicha yana bir maktab tekshiruviga aylantirmaydi, bola har kuni mukammal izoh berishi kerak emas, sukutga ham joy bor.
Qulay minnatdorlikni talab qilmang
Yangi sovg‘a bir paytda quvontirishi va yoqmasligi mumkin. Har detalga qoyil qolmasdan e’tibor uchun rahmat aytish mumkin. Katta hafsalasi pir bo‘lganini eshitib, bola munosabatni qadrlamaydi yoki oilaviy paytni ataylab buzmoqda degan xulosa qilmasligi mumkin. Sovg‘a haqidagi did insonning butun mehrini ifodalamaydi, ularni ajratib ko‘ring.
Bu odamni kamsitish yoki buyumni otishga ruxsat emas. Zarar bermay ifodalashga yordam bering: kutganini aytish, almashtirish mumkinligini so‘rash yoki tanaffus qilish. Hisni qo‘llash va harakatga chegara bir-biriga zid emas. Faqat yoqimli reaksiyani tanlash talabidan ko‘ra ularni alohida tushuntirish mumkin, vaziyatga mos oddiy so‘z ishlating.
O‘z hislaringizni bolaga yuklamasdan ayting
Katta uchrashuvdan xursand va yo‘ldan charchaganini qisqa ayta oladi. Bunday misol holatlar birga mavjudligini ko‘rsatadi. Bolaga barcha katta xavotirni batafsil aytish yoki murakkab oilaviy masalaga to‘g‘ri qaror tanlashda yordam berishni talab qilish kerak emas. Qisqa ochiqlik bilan hissiy yuk topshirishning farqi bor.
Fikringiz o‘zgarsa, xotirjam ayting. Kattalarga tushunarli bo‘lish uchun bola o‘zgarmas hissiy pozitsiyani saqlashi shart emas. Lekin xavfsizlikning muhim qoidalari har his bilan almashmasin. Ular ichki kechinma va ikkilanish taqiqi emas, harakat chegarasi sifatida tushuntiriladi. Bola shubhalansa ham xavfsiz qadamni bilishi mumkin, bu ikki masala alohidadir.
Qo‘shimcha yordam ehtiyojini ko‘ring
Aralash hisning o‘zi buzilish degani emas. Shu bilan birga uyqu, o‘qish, ovqat yoki munosabatga xalaqit beradigan davomli kuchli qiynalishni mutaxassis bilan gaplashish kerak. Bola ko‘proq yordamga muhtoj bo‘lsa, har og‘irlikni faqat hissiyotning tabiiy murakkabligi bilan izohlamang. Kuzatuvga qarab yordam izlash hisni qabul qilishga zid emas.
Bugun bitta jumladan boshlash mumkin: quvonch va qayg‘udan bittasini tanlash shart emas. Keyin tinglang yoki yonida jim bo‘ling. Kundalik ssenariylarimiz darhol o‘zini boshqarishni va’da qilmaydi. Ular turli tajribani kattaga qulay yagona xulosaga darhol keltirish talab qilinmaydigan hurmatli suhbatni taklif qiladi, javobga shoshilmaslik ham mumkin.