Barcha maqolalar
Bola nimani so‘rayotganini aniqlang
Avval aynan nimani sezgani va nimalarni eshitganini so‘rang. Maktabdagi suhbatdan olingan so‘z bola uchun siz o‘ylagandan boshqa ma’noni anglatishi mumkin. Qisqa aniqlashtirish o‘z xavotiringizga emas, uning haqiqiy savoliga javob berishga yordam beradi va ortiqcha tafsilotlardan saqlaydi.
«Tanada bo‘layotgan narsani so‘rayapsanmi yoki bolalar gapirgan mavzunimi?» deyish mumkin. Aniqlashtirishni sinfdoshlar haqida so‘roqqa aylantirmang. Hozir gapirgisi kelmasa, keyin yolg‘iz suhbatlashishni taklif qiling. Uning tanasini umumiy dasturxon atrofida barcha eshitadigan mavzuga aylantirish kerak emas.
Ochiq va oz-ozdan tushuntiring
Tana qismlarining tushunarli nomlarini ishlating, shu bosqichda kerakli ma’lumotni bering. Javobni bilmasangiz, buni tan olib, ishonchli ma’lumot topishni ayting. O‘zingizni noqulay ko‘rsatmaslik uchun biologik izoh to‘qib chiqarishdan ko‘ra, halol tanaffus qilish yaxshiroq va ishonchni saqlashga mosroq yo‘ldir.
Tushuntirgach, nima ravshan bo‘lgani va yana savoli borligini so‘rang. Darsdagidek hammasini qayta aytishni talab qilmang. Suhbat qisqa bo‘lishi mumkin. Bola eshitganini o‘ylab, o‘z tajribasi bilan solishtirgach, keyingi savol bir necha kundan so‘ng ham paydo bo‘lishi mumkin.
Rivojlanishni musobaqaga aylantirmang
Raising Children Network o‘zgarishlar hammada bir paytda boshlanmasligini eslatadi. Bolani aka-uka, opa-singil yoki sinfdosh bilan taqqoslamang. Kim allaqachon «haqiqiy katta» bo‘lgani haqidagi gaplar tabiiy farqlarni insonning qadr-qimmatiga berilgan bahoga aylantirib yuborishi mumkin. Shoshirishga ham, uyaltirishga ham hojat yo‘q.
Bo‘yi, hidi, terisi yoki tana shaklini uning ishtirokisiz oilaviy yangilik qilib muhokama qilmang. Rivojlanish haqida aniq tashvish bo‘lsa, shifokorga murojaat qiling. Ota-onalar uchun maqola suratdan me’yorni aniqlamaydi va bitta tashqi belgi orqali tashxis qo‘yish imkonini bermaydi.
Kundalik ehtiyojlarda yordam bering
Ba’zan bolaga nazariyadan ko‘ra amaliy yordam kerak: gigiyena vositalari qayerda, toza kiyimni qanday so‘rash, noqulay holat uy tashqarisida bo‘lsa nima qilish. Bularni xotirjam gaplashing va hammasini allaqachon biladi deb taxmin qilmang. Yangi vaziyatga tayyorlanish uyatli ish emas.
Masalan, maktab sumkasiga kerakli kichik to‘plamni birga joylashtirib, yordam uchun qaysi kattaga borishni belgilang. Noqulaylik hech qachon bo‘lmaydi deb va’da bermang. Tushunarli reja bola uyalib, kerakli so‘zlarni topa olmay qolgan paytda ham biror ish qilishga imkon beradi.
Shaxsiy hududni hurmat qiling
Xonaga kirishdan oldin ogohlantiring, tegishdan oldin so‘rang. Qarindoshlar tekshirishi uchun tanani ko‘rsatishni talab qilmang. Sog‘liq uchun mutaxassis ko‘rigi kerak bo‘lishi mumkin, lekin maqsad va tartibni bolaga tushunarli tilda aytish, savollarini va jarayondagi ishtirokini qo‘llab-quvvatlash lozim bo‘ladi.
Shaxsiy mavzularni kim bilan muhokama qilish qulayligini kelishing: siz, boshqa ota-ona yoki ishonchli mutaxassis. Suhbatdoshni tanlash oiladan voz kechish emas. Suhbat tafsilotlarini hazil, taqqoslash yoki ota-onalik bilimini namoyish qilish uchun boshqa odamlarga qayta aytib berish kerak emas.
Keyingi suhbat uchun joy qoldiring
Yakunida itoatni tekshirmang, taklif qiling: «Tushunarsiz gap eshitsang, yana so‘rashing mumkin». Vaqti-vaqti bilan mos kitob yoki rasmiy izohni birga qidirishni taklif qiling. Kayfiyatning har bir o‘zgarishini yana balog‘at haqida gap boshlash sababi qilib qo‘ymang, bolaning boshqa tashvishlari ham bor.
Og‘riq, kuchli bezovtalik yoki noodatiy o‘zgarish haqida savol bo‘lsa, shifokor maslahati kerak. Bu maqolada yosh jadvali yoki mustaqil davolash sxemasi yo‘q. Maqsadimiz oilaga aniqlik, shaxsiy chegaralar va bolaning hamma narsani birdan bilmaslik huquqini saqlagan holda hurmatli suhbat yuritishda ko‘maklashishdir.