Barcha maqolalar
Tinchlanishga yordam berish nimani anglatadi
Birgalikda hissiy boshqaruv — bola kechinmalarini boshqarishni o‘rganayotganida kattaning unga beradigan tayanchi. Bu yig‘ini buyruq bilan to‘xtatish usuli emas. Child Mind Institute izohida kattaning o‘zini tutishi ham shu yordamning muhim qismi sifatida ko‘rsatilgan.
Oddiy kechani tasavvur qiling: bola boshqa piyola so‘rayapti, ovqat soviyapti, telefon jiringlayapti. «Hammasini darhol to‘xtatish» o‘rniga kichikroq maqsadni tanlang: yaqin bir necha daqiqani zarar va ortiqcha janjalsiz o‘tkazish.
Avval o‘zingizga tushayotgan yukni kamaytiring
Hozir baqirib yuborishingizni sezsangiz, uzun tarbiyaviy suhbat boshlamang. «Jahlim chiqyapti, biroz tanaffus qilaman. Keyin gaplashamiz», deyish mumkin. Yoningizda ishonchli katta bo‘lsa, qisqa vaqtga o‘rningizni egallashini so‘rang. Kichik bolani xavfsiz nazoratsiz qoldirmang.
Bitta ortiqcha ishni olib tashlab ko‘ring: qo‘ng‘iroqqa javob bermang, baland televizorni o‘chiring yoki yig‘ishtirishni keyinga suring. Bular majburiy davolash usuli emas, tahririyat taklif qilayotgan kundalik variantlar. O‘z holatingizga mosini tanlang.
Xavfsizlikni tekshiring va qisqa gapiring
Buyumlar otilayotgan bo‘lsa, xavfli narsalarni olib qo‘ying va boshqa bolalarning chetroqqa o‘tishiga yordam bering. Hisni tan olish va xavfli harakatni to‘xtatish bir-biriga zid emas: «Juda xafa bo‘lding. Lekin piyolani otishga yo‘l qo‘ymayman». Kechinmani tan olish har qanday ishga rozi bo‘lish degani emas.
Bitta tushunarli jumla aytib, kutib ko‘ring. Boladan bir vaqtda yig‘ini to‘xtatish, sababini tushuntirish, kechirim so‘rash va sizni diqqat bilan tinglashni talab qilmang. Quchoqlashdan oldin so‘rang. Yonida turish ham tegmasdan yordam berishning bir yo‘li.
Hamma uchun bitta to‘g‘ri javob yo‘q
Bir bola yoningizda o‘tirishni, boshqasi esa jimlikni xohlaydi. Taxmin qilib turib olishdan ko‘ra sodda tanlov taklif qiling: «Shu yerda yoki biroz narida o‘tirishim mumkin». Hammasi yaxshi bo‘lganini isbotlash uchun ko‘zga qarashga yoki quchoqlashga majburlamang.
Bola bilan buvisi, bobosi yoki boshqa yaqinlari ko‘p qolsa, oldindan bir xil xavfsiz jumla va vaziyatni kim davom ettirishini kelishib oling. Buni tinch paytda gaplashgan ma’qul. Bola oldida uni kim «noto‘g‘ri tarbiyalagani» haqida tortishmang.
Suhbatga imkon paydo bo‘lganda gaplashing
Keyin aniq vaziyatga qaytish mumkin: «Yana o‘ynaging kelgandi, biz esa ketishimiz kerak edi. Keyingi safar tugatishga nima yordam beradi?» Bitta variant ayting va javobini tinglang. Maqsad — boshqa hech qachon jahli chiqmasligiga va’da olish emas, uddalasa bo‘ladigan ishni topish.
Keyingi do‘kon safarida kichik vazifani birga tanlashingiz mumkin: ro‘yxatni ushlab turish yoki xavfsiz xaridlarni joylash. Bu xotirjamlik kafolati emas. Bu oldindan tushunarli vazifani kelishish va uning oilangizga yordam bergan-bermaganini keyin ko‘rish imkoniyati.
Bugun uddalay olmagan bo‘lsangiz
Baqirib yuborgan bo‘lsangiz, buni ochiq ayting: «Juda baland gapirdim. Bu mening mas’uliyatim. Qaytadan urinib ko‘raylik». Bola sizni shunga majbur qilganini qo‘shmang va darhol kechirishini talab qilmang.
Jahl tez-tez jarohatga olib kelsa, bir nechta kundalik holat bolaga juda qiyin bo‘lsa yoki katta o‘zini boshqara olmasligidan qo‘rqsa, vaziyatni malakali mutaxassis bilan muhokama qilish kerak. Internetdagi bitta hikoya sababni aniqlab bermaydi va muayyan oilaga yordamning o‘rnini bosmaydi.