Barcha maqolalar
Atama ortida kundalik ishlar bor
Ijro funksiyalari — harakatni boshqarishga yordam beradigan ko‘nikmalarning umumiy nomi. Harvard sharhida ishchi xotira, fikrlash moslashuvchanligi va o‘zini tuta olish ajratiladi. Ular vazifani yodda tutish, usulni o‘zgartirish va birinchi istakka darhol ergashmaslik uchun kerak.
Bu qobiliyatlar asta rivojlanadi; yuk ortganda kattaga ham ulardan foydalanish qiyin bo‘lishi mumkin. Bitta kechikish yoki unutilgan buyumdan bolaning rivojlanish darajasini bilib bo‘lmaydi. Uni tartibsiz odam deb atashdan ko‘ra aniq qiyinchilikni muhokama qilish qulayroq.
Tayyorlanishni qismlarga bo‘ling
«Tezroq tayyorlan» deyish o‘rniga ish qayerda to‘xtayotganini kuzating. Bola keyingi qadamni eslolmayaptimi, kiyimini topolmayaptimi yoki qiziq o‘yinni tugatolmayaptimi? Bular turli to‘siqlar, ularga turli yechimlar kerak bo‘lishi mumkin.
Masalan, kechqurun kiyimni bir joyga birga qo‘ying. Ertalab avval uni kiyishni so‘rang, keyin sumkaga o‘ting. Shu paytda o‘yinchoqlarni yig‘ish, suv quyish va daftarlarni tekshirishni ham topshirmang: vazifa yana juda kattalashib ketadi.
Rejani ko‘rinadigan qiling
Reja faqat xotirada turishi shart emas. Eshik yoniga uchta tushunarli qadamni chizing: kiyim, sumka, oyoqkiyim. O‘qiy oladigan o‘quvchi uchun o‘zi tuzishda qatnashgan qisqa ro‘yxat mos keladi.
Boladan hozir qaysi qadamda ekanini ko‘rsatishni so‘rang. Bu ishni bajarish uchun eslatma, yaxshi xulq jadvali emas. Belgilar ko‘p yoki tushunarsiz bo‘lsa, diqqatliroq o‘qishni talab qilish o‘rniga ro‘yxatni qisqartiring. Birga ishlaydigan ko‘rinishni topish muhim.
Ko‘mak bilan sinab ko‘rsin
Boshlash uchun qanday yordam kerakligini so‘rang. Ba’zan fermuarni yarmigacha ochish yetadi, ba’zan harakatni bir marta ko‘rsatish kerak. Shundan keyin bolaning o‘ziga haqiqiy ish qismini qoldiring, uni faqat tomoshabin qilib qo‘ymang.
Ko‘mak bir kundan boshqasiga o‘zgarishi mumkin. Yomon uyqu, kasallik yoki yangi joy tanish harakatni ham qiyinlashtiradi. Yordamning qaytishi oldingi yutuqlarni yo‘qqa chiqarmaydi. Kecha mustaqil qilganini bugun eplolmagani uchun bolani uyaltirish kerak emas.
Imtihonsiz o‘yin
Tinch o‘yinda belgini kutish, oddiy qoidani eslab turish yoki uni o‘zgartirishni sinash mumkin. Masalan, avval yirik, xavfsiz kartalarni rangi bo‘yicha saralang, so‘ng rasmlari bo‘yicha ajratishni taklif qiling.
Bu tahririyatning kundalik misoli, tasdiqlangan test yoki natijasi kafolatlangan mashq emas. O‘yin asabiylashtirsa, soddalashtiring yoki tugating. Javob tezligi bilan aqlni o‘lchamang, aka-uka, opa-singil yoki qo‘shni bolalar natijalarini taqqoslamang. Maqsad birga sinab ko‘rishdir, kim yaxshiligini aniqlash emas.
Kundalik yordam yetarli bo‘lmasa
Kichik o‘zgarish yordam berdimi, kuzating: ishni boshlash tushunarliroq bo‘ldimi, qayta aytish kamaydimi? Bolaga umumiy baho berish o‘rniga bitta yaxshi chiqqan va bitta qiyin epizodni yozib qo‘yish foydali.
Qiyinchiliklar muntazam ravishda o‘qish, muloqot va kundalik hayotga xalaqit qilsa, pedagog va mos mutaxassis bilan muhokama qiling. Bu matn sababni aniqlamaydi va baholash o‘rnini bosmaydi. Suhbat uchun uyda qo‘yilgan tashxis emas, turli vaziyatlardan aniq kuzatuvlar kerak bo‘ladi.