Barcha maqolalar
Ajralishni bolaning aybisiz tushuntiring
Katta nega ketishi, kim yonida bo‘lishi va aloqa qanday rejalanganini sodda ayting. Ishni ota-onaning qurbonligi uchun bola ideal tutishi kerak bo‘lgan qarzga aylantirmang. Kattalar qarori sabablarini bilish uni masofa va kattalarning hislari uchun javobgar qilmaydi. Bu fikrni faqat bir marta aytish bilan cheklash shart emas.
Qaytish sanasi noma’lum bo‘lsa, rostini ayting. Yig‘ini to‘xtatish uchun sovg‘a yoki kelishni va’da qilish o‘rniga eng yaqin ma’lum aloqa imkonini ayting. Sog‘inish bilan ish zaruratini tushunish bir paytda bo‘lishi mumkin. Bola yoki ota-onada bu hislar bir-birini inkor qilishi shart emas, turli javobga joy qoldiring.
Aloqani kattalar o‘zaro kelishsin
UNICEF uyda qaraydiganlar bilan kontaktni rejalashni tavsiya qiladi. Ish soati, uyqu, internet va qulay tilni hisobga oling. Aloqa barcha ishtirokchiga bajariladigan bo‘lsin. Bitta ortiqcha yukli insonning doim tayyorligiga bog‘lanmasin, tayyorgarlik va vaqtning o‘zi ham mehnat ekanini tan olish kerak.
Kasallik va muhim maktab voqeasini kim aytishini gaplashing. Bolani yagona yangilik manbai yoki kattalar orasidagi xabarchi qilmang. Uzoqdagi ota-ona ishtiroki faqat nega telefonda kam gaplashishi haqidagi savol emas, kundalik yordamni tashkil qilishni ham o‘z ichiga olishi mumkin. Qaysi yordam zarurligini bevosita kattalar bilan aniqlang.
Qo‘ng‘iroqni hisobot qilmang
Kichik umumiy qiziqishdan boshlang: rasm ko‘rsatish, tanish hikoya eshitish yoki kunning kulgili paytini aytish. Darhol barcha baho va yaxshi xulq isbotini talab qilmang. Kichik bolaga ekran oldida uzoq qimirlamay suhbat noqulay shakl bo‘lishi mumkin. Qisqa muloqotni darrov sovuqlik belgisi deb baholash kerak emas.
Qisqa salomlashuv va keyin ovozli xabarni kelishish mumkin. Bu kamroq mehr emas. Hozir qaysi aloqa yoqishini so‘rab, ulg‘ayganda o‘zgartiring. Reaksiyasini yozib, shaxsiy chegara haqida gaplashmay ommaviy oilaviy hikoya qilmang. Bola qaysi qismi yozilishini tushunsin, qarorini va charchog‘ini ham hisobga olish mumkin.
Uchrashuv qolib ketsa, reja bo‘lsin
Ish smenasi, yomon aloqa yoki charchoq kelishuvni buzishi mumkin. Imkon bo‘lsa, oldindan aytib, yangi fursatni belgilang. Bola telefon yonida cheksiz kutishi shart emas. Oldindan tushunarlilik hech qachon uzilish bo‘lmasligi haqidagi imkonsiz va’da emas, uzilishni tushuntirishni ham o‘z ichiga oladi, reja qayta tuziladi.
Masalan, parvarishlovchi orqali qisqa xabar berib, keyin qulay payt tanlashni taklif qilish mumkin. Qolib ketishni bolaning itoatsizligiga bog‘lamang. Aloqa va g‘amxo‘rlik huquqi baho, qulaylik yoki uyda kuchli his yo‘qligi uchun mukofotga aylanmasin. Qiyin kunidan keyin ham bola ota-ona bilan bog‘lanishga haqli bo‘lib qoladi.
Bola yonidagi insonlarni qo‘llang
Kelishmovchilikni parvarishdagi kattalar bilan alohida gaplashing, bolani tomon tanlashga majburlamang. Har kuni yonida yuradigan insonning haqiqiy yukini tan oling. Uzoqdagi ota-ona butun vaziyatni ko‘rmaydi. Bitta noxush hikoya bilan barcha parvarishni baholashdan ko‘ra aniq savol berish foydaliroq, kundalik sharoitni tinglash kerak.
Shu bilan birga qo‘rquv yoki zarar haqidagi xabar diqqat va harakat talab qiladi, yaqin kattani avtomatik oqlash emas. Hamkorlik xavfsizlikni inkor qilish degani emas. Jiddiy xavfda joyida mavjud xavfsiz katta va mos professional yordam zarur. Faqat ekran orqali tasalli himoyaning o‘rnini bosa olmaydi, kim harakat qilishi aniqlansin.
Qaytishda yaqinlik imtihonini qilmang
Kelganda bola darhol quchoqlamasligi yoki gapirishga tayyor bo‘lmasligi mumkin. Eski rolni talab qilmang, yangi odatni xiyonat demang. Nima o‘zgarganini so‘rab, bugungi qiziqish va holatiga mos oddiy birgalikdagi ishdan boshlang. U siz kutgan reaksiyani ko‘rsatishi shart emas, tanishish uchun vaqt kerak bo‘lishi mumkin.
Sovg‘a quvontirishi mumkin, lekin bolaning haqiqiy hayoti bilan tanishishni almashtirmaydi. Ajralish yoki qaytish uzoq vaqt kundalikka kuchli xalal bersa, mutaxassis tayanchini gaplashing. Misollarimiz kontaktni rejalashga yordam beradi. Bitta to‘g‘ri qo‘ng‘iroq masofaning barcha qiyinchiligini yo‘qotadi deb va’da qilmaydi, munosabatga keyin ham e’tibor kerak bo‘ladi.