Barcha maqolalar
Qiziq o‘yin va qiyin topshiriq farq qiladi
Diqqat faqat o‘zini yaxshi tutish istagiga bog‘liq emas. Qiyinlik, qiziqish, charchoq va atrofdagi shovqin vaziyatni o‘zgartiradi. Sevimli o‘yinga uzoq berila olish har qanday maktab vazifasi ham shunday oson bo‘lishi kerakligini isbotlamaydi.
Harvard qo‘llanmasida diqqatni ushlab turish harakatni boshqarishning rivojlanadigan ko‘nikmalari orasida ko‘riladi. Bu yordamni o‘ylash uchun foydali asos, lekin yoshga qarab majburiy daqiqalar sonini hisoblash usuli emas. Bu yerda hamma uchun bir xil diqqat formulasini bermaymiz.
Vazifa tushunarlimi, tekshiring
Boladan hozir nima qilish kerakligini o‘z so‘zi bilan aytishni so‘rang. Javob qiyin bo‘lsa, birinchi misolni ko‘rsating va tushunarsiz so‘zni aniqlashtiring. Tashqaridan parishonlik bo‘lib ko‘ringan holat ortida ba’zan qanday boshlash noma’lum bo‘lgan vazifa turadi.
Masalan, «sahifani bajarish» o‘rniga avval shartni o‘qib, kerakli rasmni topishni kelishing. So‘ng yana bitta namuna kerakmi, hal qiling. Bola nega yana quloq solmayotgani haqida ketma-ket savol berishdan ko‘ra tushunganini tekshirish ma’qul.
Bitta chalg‘ituvchini olib tashlang
Mashg‘ulot joyiga bolaning ko‘zi bilan qarang. Yonida gaplashishyaptimi, telefon yonib turibdimi, stolda o‘yinchoqlar bormi? Alohida xona yoki qimmat jihoz talab qilmasdan oila bugun uddalaydigan bitta o‘zgarishni tanlang.
Telefonni stoldan olish, kichik joyni bo‘shatish yoki tinchroq vaqtni kelishish mumkin. Kattalar ham kelishuvga amal qilsin. Uy tor va shovqinli bo‘lsa, bu yechim izlashga sabab bo‘ladigan sharoit, bola yoki oilaning aybi emas. Birinchi urinish mukammal bo‘lishi shart emas.
Uddalasa bo‘ladigan bo‘lakni kelishing
Ko‘rinadigan kichik natijani kelishing: rasmning bir qismini tugatish yoki bitta misolni ko‘rib chiqish. Keyin hozir davom etishmi yoki avval tanaffus qilishmi, so‘rang. Kelishuv qo‘shni bolalar bilan musobaqaga emas, haqiqiy vazifaga mos bo‘lsin.
Taymer vaqtni tushunishga yordam bersa va qo‘rqitmasa, ishlatish mumkin. Signalni tahdid qilmang, har muvaffaqiyatdan keyin ishni cho‘zavermang. Bolada kelishilgan qism qachon tugashi va undan keyin nima bo‘lishi haqida tushuncha qolishi kerak.
Kuzatuvni yorliqqa aylantirmang
Xarakterlarni emas, vaziyatlarni taqqoslang. Qachon qiyinroq: maktabdan keyinmi, uzun shartni o‘qigandami yoki televizor yonidami? Nima osonroq chiqadi? Bu kuzatuvlar «umrbod diqqatsiz» yoki «shunchaki erka» yorliqlarisiz yordam tanlashga xizmat qiladi.
Harakat va sharoitni aniq muhokama qiling: «Ovozni o‘chirganimizda oxirigacha o‘qiding». Bitta usul hammasini tuzatishini va’da qilmang. Dastlabki taxmin tasdiqlanmasa, jazoni kuchaytirish o‘rniga boshqa kichik o‘zgarishni xotirjam sinash foydaliroq bo‘ladi.
Doimiy qiyinchilikni muhokama qiling
Qiyinchilik muntazam o‘qishga xalaqit qilib, bir nechta muhitda uchrasa, o‘qituvchi va mos mutaxassis bilan gaplashing. Aniq misollar, muammo davomiyligi va sinab ko‘rilgan yordamni ayting. Internetdagi bitta belgilar ro‘yxati tashxis uchun yetmaydi.
Odatdagi xulq keskin o‘zgarsa yoki bola ancha qiynalayotgan bo‘lsa, yana uy sinovini kutib yordamni kechiktirmang. Daftardagi natija bilan birga bolaning holati ham e’tiborga muhtoj. Buni ayblash va taqqoslashsiz muhokama qilish mumkin.